ಹಾಂ, ಸಿಕ್ಕಿತು…

ಪಟಕ್ಕನೆ ಯಾಕೊ ನೆನಪಾಯಿತು, ಹರಡಿಕೊಂಡು ಕೂತೆ. ಕಣ್ಣು ಇಷ್ಟಗಲ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸಂತಸದ ನಗಾರಿ. ಓದುತ್ತ ಓದುತ್ತ ಎಲ್ಲೋ ಹೋಗಿಬಿಟ್ಟೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಹಂಗಂಗೆ.

ಹೌದು ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟಮನ್ಗೆ ಅದೆಷ್ಟೊಂದು ಬೆಲೆಯಿತ್ತು. ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಹತ್ತಿರದವರಿಂದ ಬರುವ ಪತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಮನ್ ಬರಾ ಕಾಯೋದೇನು, ದೂರದಿಂದಲೇ ಸೈಕಲ್ ಬೆಲ್ ಬಾರಿಸುತ್ತ ಬರೋ ಅವನ ಶೈಲಿ, ಓಡಿ ಹೋಗಿ ಕೊನೆಗೆ ಪತ್ರ ಬರದಾಗ ಪೆಚ್ಚು ಮೋರೆ ಹಾಕೋದು, ಇವೆಲ್ಲ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಮಾಮೂಲಾಗಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲೂ ಈ ಹಬ್ಬಗಳು ಬಂದರಂತೂ ಮುಗೀತು ಶುಭಾಶಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುವ ವಿಧವಿಧವಾದ ಚಂದದ ಗ್ರೀಟಿಂಗ್ಸ್ ಅದರೊಳಗಿನ ಮನ ಸೂರೆಗೊಳ್ಳುವ ಒಕ್ಕಣೆಗಳು

ಆಗೆಲ್ಲ ಪತ್ರ ಬರೆಯೋದೇ ಒಂದು ಸಡಗರ. ಬರೆದಾದ ಮೇಲೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗಮ್ ಇಲ್ಲದೇ ಒದ್ದಾಟ. ” ಅನ್ನ ಮುಸುರೆ ಕೂಸೆ” ಅಜ್ಜಿ ಹೇಳಿದರೂ ಕೇಳದೆ ಅದನ್ನೇ ಗಮ್ಂತೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿರೋದು , ಮೈಲಿಗಟ್ಟಲೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಸ್ಟಾಂಪ್ ಹಚ್ಚಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಡಬ್ಬಿಗೆ ಹಾಕೋದು. ದೊಡ್ಡ ಪತ್ರವಾದರೆ ಹಾಕಲೆಂದು ಪೋಸ್ಟ್ ಕವರ್ ಮುಂಗಡವಾಗಿ ಕಾರ್ಡು, ಇನ್ಲೆಂಡ್ ಲೆಟರ್ ತಂದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳೋದೇನು? ಅಬ್ಬಬ್ಬಾ ಮಸ್ತ್ ಮಜಾ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ, ದೀಪಾವಳಿ,ಹೊಸ ವರ್ಷ ಹೀಗೆ. ಶುಭಾಶಯಗಳ ವಿನಿಮಯ ಹಲವಾರು. ಆಮೇಲೆ ಅದೆಲ್ಲ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡೋದು.

ಹೀಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟ ಕಂತೆಗಳೇ ಇವತ್ತು ನನ್ನ ಸಂತೋಷದ ಕಡಲಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿದ್ದಂತೂ ನಿಜ. ಅದೂ ಇರುವನೊಬ್ಬನೇ ಅಣ್ಣನ ಪತ್ರಗಳು ಜೋಪಾನವಾಗಿ ಎತ್ತಿಟ್ಟಿದ್ದೆ. ಒಂದೇ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ತಿಗೆಯ ಒಕ್ಕಣೆಯೂ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಅಣ್ಣನ ಮನದಾಳದ ಮಾತುಗಳು, ಪ್ರೀತಿ ತುಂಬಿದ ಹಾರೈಕೆ, ಅತ್ತಿಗೆಯ ಪಾರುಪತ್ಯದ ಸಂಗತಿಗಳು, ಊರ ಸುದ್ದಿ ಕೊನೆಗೆ “ಯಾವಾಗ ಬರ್ತ್ಯೇ?”.

ಆಹಾ! ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಓದುತ್ತ ಕಳೆದೇ ಹೋದೆ 1987ರಲ್ಲಿ ನಾ ಬೆಂಗಳೂರು ಕಾಲಿಕ್ಕಿದ ದಿನದಿಂದ ಬಂದ ಪತ್ರಗಳು. ಆಗ ಅಮ್ಮ ಇದ್ದರು. ಅವರ ಸಮಾಚಾರ ಈಗ ಬರೀ ನೆನಪಷ್ಟೇ. ಅಣ್ಣನ ಮಗನ ತೀಟೆ,ಹುಡುಗಾಟಿಕೆಯ ಸಾಲುಗಳು ನಗುವಿಗೆ ನಾಂದಿ
ಹಾಡಿದರೆ ಈಗ ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡವನಾದವನಿಗೆ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಓದಿ ಏನನಿಸಬಹುದು? ಖಂಡಿತ ಅವರ್ಯಾರೂ ಅಂದುಕೊಂಡಿರೋಲ್ಲ ; ಇದುವರೆಗೂ ಅವರ ಪತ್ರಗಳು ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಜೋಪಾನವಾಗಿ ಇವೆಯೆಂಬುದು.

ಆದರೆ ಆನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದ ಬಿಎಸ್ಎನ್ಎಲ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಲೈನ್ ಫೋನ್ ಕನೆಕ್ಷನ್ ಊರಲ್ಲೂ ನಮ್ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಈ ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರ ನಿಂತು ಬರೀ ದೂರವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡೋದು ಆಗೋಯ್ತು. ನೆನಪಾಗಿ ಉಳಿಯಬೇಕಾದ ಮಾತುಗಳು ಮರೆವಿಗೆ ಬಲಿಯಾಯ್ತು. ಹೊಸದರಲ್ಲಿ ದೂರದಿಂದಲೇ ಮಾತಾಡೋದು ಖುಷಿ ತರಿಸಿದರೂ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಮನಸಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಖಂಡಿತಾ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಸಾದ್ಯವಿಲ್ಲ ಅಂತ ಈ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಓದಿದಾಗ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಜಕ್ಕೂ ಪತ್ರಗಳು ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ನನ್ನ ಜೀವನ ಸಂಗಾತಿಗಳು.

ಮೊಬೈಲ್ ಬಂದ ನಂತರವಂತೂ ಎಷ್ಟೋ ಸಾರಿ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಸಿಗದೇ ಮನಸು ಮಾತಾಡಬೇಕೆಂದಾಗ ಮಾತಾಡಲಾಗದೇ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಮಾತನಾಡಲು ಹೋಗಿ ಆಡಬೇಕಾದ ಆ ಕ್ಷಣದ ಮಾತುಗಳು ಮರೆತು ಒಂದು ರೀತಿ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವಾತಾವರಣ. ಸಂತೋಷ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಭಾವ.

ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಪಕ್ಕನೇ ಮನದ ಯೋಚನೆ ಈ ಬಾರಿ ಊರಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಏನು ಒಯ್ಯಲಿ? ಹಾಂ,ಸಿಕ್ಕಿತು. ಈ ಪತ್ರಗಳ ಕಂತೆಗಳನ್ನೇ ಯಾಕೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯಬಾರದು? ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೂತು ಓದುತ್ತ ನೆನಪಿನ ರಂಗೋಲಿ ಮನೆಯೆಲ್ಲ ಬರೆದುಬಿಡಬೇಕು. ಸಂತಸದ ತಂಗಾಳಿ ನನ್ನಪ್ಪನ ಮನೆ ತುಂಬ ಹುಯ್ಲೆಬ್ಬಿಸಿಬಿಡಬೇಕು. ಜೊತೆಗೊಂದಿಷ್ಟು ಹರಟೆಯ ಮದ್ಯೆ ಅತ್ತಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಹಳ್ಳಿ ತಿಂಡಿಗಳು ಬಟ್ಟಲಲ್ಲಿದ್ದರೆ……. ವಾವ್! ಬಹುಶಃ ಇಷ್ಟು ಸಂತೋಷ ನಾನು ಬೇರೆ ಏನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರೂ ಸಿಗಲು ಸಾಧ್ಯ ಇಲ್ಲ ಅಲ್ಲವೇ??

11-10-2018. 8.35am

Advertisements

ಮತ್ತೆ ಸಿಕ್ಕ ಸೀರೆ…!!

ಕೆಲವು ನೆನಪುಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಸದಾ ಕಾಡುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಎಷ್ಟು ಮರೆಯಬೇಕೆಂದರೂ ಮರೆಯಲು ಸಾದ್ಯವಾಗೋದೆ ಇಲ್ಲ. ಅಂತ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು.

ನಾನು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೆರಡು ಸಹೋಧ್ಯೋಗಿಗಳು ಹಿರಿಯರ ಕಾಲದ ಕೈಮಗ್ಗದ ಉದ್ಯೋಗ ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರಿಂಟೆಡ್ ಸಿಲ್ಕ್ ಸೀರೆ, ಕಾಟನ್ ಸೀರೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ತಿಳಿದ ನಾವುಗಳು ಅವರಿಂದ ನಮಗಿಷ್ಟವಾದ ಸೀರೆಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ ಖರೀದಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು.

ಆಗ ನಾನಿನ್ನೂ ಐದು ತಿಂಗಳ ಗರ್ಭಿಣಿ. ಸೀರೆ ಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ. ಸರಿ ಯಾರೋ ಹೇಳಿ ತರಿಸಿದ ಸೀರೆಗಳಲ್ಲಿ ನನಗೊಂದು ಸೀರೆ ತುಂಬಾ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟವಾಯಿತು. ಪ್ರಿಂಟೆಡ್ ಸಿಲ್ಕ್ ಸೀರೆ. ಒಡಲೆಲ್ಲ ಪಚ್ಚೆ ಹಸಿರು ಜರಿಯಂಚಿನ ಕಾಫಿ ಪುಡಿ ಬಾರ್ಡರ್ ಸೆರಗೂ ಕೂಡಾ ಅಷ್ಟೇ ಅಂದವಾಗಿತ್ತು. ಬೆಲೆ ಎಂಟು ನೂರು ರೂಪಾಯಿಗಳು. ಯಾಕೋ ಬೆಲೆ ಜಾಸ್ತಿ ಅಂತೆನಿಸಿ ಖರೀದಿಸಲು ಅನುಮಾನಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಆರು ನೂರು ರೂಪಾಯಿ ಕೊಡಿ ಅಂತ ಸೀರೆ ನನ್ನ ಕೈಗಿತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಕಂತಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಣ ಪಾವತಿಸಿ ಸಾಕು ಎಂದಂದಾಗ ಅದೆಷ್ಟು ಸಂಭ್ರಮ ಪಟ್ಟಿದ್ದೆ ಸೀರೆ ಎದೆಗವಚಿಕೊಂಡು!!

ಒಂದು ನಾಲ್ಕಾರು ಬಾರಿ ಉಟ್ಟಿರಬಹುದು. ಒಮ್ಮೆ ಡ್ರೈ ವಾಷ್ ಮಾಡಿಸಲು ಹೀಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ family friend ಸಿಲ್ಕ ಸೀರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಯೊಬ್ಬರು ಈ ಸೀರೆ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ರಾಣಿ ಪಿಂಕ್ ಸೀರೆನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಎಷ್ಟು ದಿನಗಳಾದರೂ ತರಲೇ ಇಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೊಂದಿನ ಹೇಳಿದರು ಡ್ರೈ ವಾಷಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಾಗ ನಿಮ್ಮೆರಡೂ ಸೀರೆ ಮಿಸ್ ಆಗಿದೆ. ತಗೊಳಿ ನಾನೊಂದಷ್ಟು ಸೀರೆ ತಂದಿದ್ದೇನೆ. ನಿಮಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದಿಷ್ಟವೋ ಅದು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಎರಡೇನು ಮೂರು ತಗೊಳ್ಳಿ.

ಆದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನ ನೆನಪಿನ ಸೀರೆಗಳು ಕಾಣಲೇ ಇಲ್ಲ. ಯಾವುದೂ ಬೇಡವೆಂದು ಹೇಳಿದರೂ ಕೇಳದೇ ತಾವೇ ಎರಡು ಸೀರೆ ಎತ್ತಿಟ್ಟು ಜೊತೆಗೆ ಮಗಳಿಗೊಂದು ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಸಿಗಿಸುವ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಕೀ ಬಂಚ್ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ನನ್ನಿಂದ ಕ್ಷಮಿಸಿ. ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸೀರೆಗಳು ಅತೀ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಬಣ್ಣದ ಸೀರೆ ಎಷ್ಟು ಹುಡುಕಿದರೂ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಛೆ! ನನ್ನಿಂದಾಗಿ ಹೀಗಾಯಿತೆಂದು ವ್ಯಥೆ ಪಟ್ಟಾಗ ಸಮಾಧಾನದ ಮಾತಾಡಿ ಏನೂ ಆಗೇ ಇಲ್ಲ ಅನ್ನುವಂತೆ ನಟಿಸಿ ಕಳಿಸಿದ್ದೆ.

ಆದರೆ ಮರೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಸೀರೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ಕಣ್ಣೀರಿಟ್ಟ ದಿನಗಳು ಅನೇಕ. ಕಾರಣ ತಾಯಿ ಮನೆ ಬಹು ದೂರ. ಆರೋಗ್ಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ತವರಿಗೆ ಕಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ತವರು ಸೀಮಂತ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ ಅಂದ ಮೇಲೆ ನಾವ್ಯಾಕೆ ಮಾಡಬೇಕು? ಅನ್ನುವ ವಾದ ಅತ್ತೆಯದು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೀರೆನೂ ಇಲ್ಲ ಫೋಟೋವಂತೂ ಒಂದೂ ತೆಗೆಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಆಸೆಯಿಂದ ನಾನೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸೀರೆನೂ ಹೀಗಾಯ್ತಲ್ಲಾ ಅಂತ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಕೊರಗು ಇವತ್ತಿನವರೆಗೂ ಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲ. ನೆನಪು ಮಾಸುವುದಲ್ಲ.

ಮೊನ್ನೆ 30-9-2018ರಂದು ದಾವಣಗೆರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆ ಸಮಾರಂಭ ಹಿರಿಯ ಕವಿ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯನವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ ಪುಸ್ತಕದ ಆಪ್ತ ಅಮ್ಮಾ ಎಂದು ಬಾಯ್ತುಂಬ ಕರೆಯುವ ಪಾಪು ಗುರೂರವರ “ಮುಳ್ಳೆಲೆಯ ಮದ್ದು” ಕವನ ಸಂಕಲನ. “ಏನಾದರೂ ತರೋದಿದ್ದರೆ ತಿಳಿಸಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಇಲ್ಲಿಂದ” ಎಂದು inboxನಲ್ಲಿ ಮೆಸೇಜ್ ಮಾಡಿದರೆ “ಬುಟ್ಟಿ ತುಂಬ ಪ್ರೀತಿ ಹೊತ್ತು ಬನ್ನಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹಂಚಿ ಬಿಡೋಣ” ನಕ್ಕು ಸುಮ್ಮನಾದೆ.

ದಾವಣಗೇರೆಗೆ ತಲುಪಿದಾಗ ತಾನೇ ಖುದ್ದಾಗಿ ಬಂದು ನನ್ನ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಮೊದಲೇ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಐಬಿಯ ಹತ್ತಿರ ಗಾಡಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ “ಅಮ್ಮಾ ನೀವೆ ಮೊದಲು ಬಂದವರು , ತುಂಬಾ ತುಂಬಾ ಖುಷಿ ಆಗ್ತಿದೆ ಅಮ್ಮಾ ನೀವು ಬಂದಿದ್ದು” ಎಂದು ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಹರ್ಷ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ ರೂಮಿನವರೆಗೂ ಬಿಟ್ಟು ರೆಸ್ಟ ತಗೊಳ್ಳಿ ಬರ್ತೀನಿ ಎಂದಾಗ ಈ ಆತ್ಮೀಯತೆ ಸಂಭ್ರಮ ಸ್ನೇಹದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಿಗಲು ಸಾಧ್ಯ ಅನಿಸಿತು. “ಮಗು ನಿನ್ನ ಕವನ ಸಂಕಲನ ಎಲ್ಲರ ಮನ ಮನೆ ಮಾತಾಗಲಿ.”

ರೈಲಿನ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೂ ಕೂಡ ದೂರದ ಬೆಳಗಾವಿಯ ಮುಸ್ಲಿಂ ತಮ್ಮನೊಬ್ಬ ರಿಟರ್ನ್ಸ್ ಟಿಕೆಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ನನ್ನ ಜೊತೆಗೆ ಬರಲು ಒಬ್ಬ ಮಗನನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿ ಯಾವ ಆತಂಕವಿಲ್ಲದೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ನಾನೆಂದೂ ಮರೆಯಲಾರೆ. ಮುಖ ಪುಟದ ಎಷ್ಟೊಂದು ಜನರ ಮೊದಲ ಸಮಾಗಮ ಆ ದಿನ! ಕಾಲಿಗೆ ಬಿದ್ದು ನಮಸ್ಕರಿಸಿದ ಅನೇಕ ಸಹೋದರರು,ಮಕ್ಕಳು. ಗೌರವ ತೋರಿದ ಹಿರಿಯರು. ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಕವನ ಸಂಕಲನ, ವಿಡಿಯೋ ನೀಡಿ ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಾದಿರುವವರು! ನಿಜಕ್ಕೂ ಎರಡು ದಿನ ಹೇಗೆ ಕಳೆಯಿತೆಂಬುದು ಅರಿವಿಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲೂ ಒಂದು ಚೂರು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೋವಾಗುವಂತೆ ಮಾತು,ನಡೆ ಯಾರಲ್ಲೂ ಕಾಣಲೇ ಇಲ್ಲ. ಧನ್ಯತಾ ಭಾವ ಎದೆ ತುಂಬ.

ಇನ್ನೇನು ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಹೊರಡುವ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದೆ ; ಹೆಣ್ಣುಮಗಳೊಬ್ಬಳು ಸೀರೆ ನನ್ನ ಕೈಗಿತ್ತು ನಿಮಗೆ ಕೊಡಲು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಯಾರು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ಅಂತ ಕೇಳಿದರೆ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಎಷ್ಟೋ ಹೊತ್ತಾದ ಮೇಲೆ ಅವರ ಹೆಸರು ಹೇಳಿ ನಿಮ್ಮ ಮೇಲಿನ ಅಭಿಮಾನಕ್ಕೆ ಅವರು ಕೊಟ್ಟ ಕಾಣಿಕೆ ಅಂದಾಗ ನಿಜಕ್ಕೂ ನಾನು ಧಂಗಾದೆ. ಕಾರಣ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಸೀರೆ ಬಿಚ್ಚಿ ನೋಡಿದಾಗ ಅದೇ ಅದೇ ಬಣ್ಣ ಅದೇ ಬಾರ್ಡರ್, ಹಾಗೆಯೇ ಸೆರಗು. ಒಮ್ಮೆ ಸಂತಸದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣು ತುಂಬಿ ಬಂತು. ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಸೀರೆ ಮತ್ತೆ ಸಿಕ್ಕಿತು.

ಒಮ್ಮೆ ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರ ಲೀಸ್ಟಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಂದು ಒಂದೆರಡು ಪೋಸ್ಟಿಗೆ ಚಂದದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿದ ನೆನಪು. ಮತ್ತೊಂದು ದಿನ ನೋಡಿದರೆ Unfriend ಅಂತಾಗಿತ್ತು. ಕಾರಣ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಸಹೋದರಿ ಎಂಬ ಆತ್ಮೀಯತೆಯಿಂದ ಕರೆವ ಅವರ ವಾಲ್ ಎಷ್ಟು ಹುಡುಕಿದರೂ ಸಿಗದೇ ನಿರಾಶಳಾದೆ.

Anyway ಇವರ ಸಹೋದರತ್ವ ಭಾವ ಈ ತಂಗಿಗೆ ಹರುಷ ತಂದಿದ್ದಂತೂ ನಿಜ. ಅಣ್ಣಾ ತುಂಬಾ ತುಂಬಾ ಧನ್ಯವಾದಗಳು ನಿಮಗೆ.

4-10-2018. 11.01am.

ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣ

ಪ್ರತಿಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಓದುಗರ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಮೂರು ಕೃತಿಗಳ ನಂತರದ 20 ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಲೇಖನ.

ಇದು 27 ವಷ೯ಗಳ ಹಿಂದೆ ನಡೆದ ಕ್ಷಣ. ಅಮ್ಮನ ಇಡೀ ದೇಹಕ್ಕೆ ರೊಮೈಟೆಡ್ ಅರ್ಥೈಟೀಸ್ ಕಾಯಿಲೆ ಆವರಿಸಿ ನೋವಿನಿಂದ ನರಳುತ್ತ ಹಾಸಿಗೆಯಿಂದ ಏಳಲಾರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದರು. ರಾತ್ರಿ 8ಕ್ಕೆ ನಾನೇ ಊಟ ಮಾಡಿಸಿ ಮಲಗಿಸಿದ್ದೆ. ಮಗಳ ಬಾಳಂತನಕ್ಕೆ ಊರಿಗೆ ಹೋದವಳು ಅಮ್ಮ ಇಹಲೋಕದ ಯಾತ್ರೆ ಮುಗಿಸಿದ್ದು ನೋಡುವ ಹಾಗಾಯಿತು. ಅದು ಉತ್ತರಾಯನ ಪುಣ್ಯ ಕಾಲ, ಜನವರಿ ಇಪ್ಪತ್ತು, ಮುತ್ತೈದೆ ಸಾವು. ವಯಸ್ಸು ಕೇವಲ ಐವತ್ತೆರಡು ವರ್ಷ ಇರಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ ಅಮ್ಮನ ಜನ್ಮ ದಿನ ಇದುವರೆಗೂ ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.

ಗಂಡನ ಮನೆಯಿಂದ ತವರು ಮನೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವಾಗಲೇ ಅದಾವ ದೈವ ಅವರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಸಿತ್ತೊ “ಮಗಳೆ ಐದು ತಿಂಗಳು ಬಾಳಂತನ ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗು.” ರಾತ್ರಿ 12ಗಂಟೆ ಐದು ತಿಂಗಳು ಮುಗಿದ ವೇಳೆ ನನ್ನ ಕೈಯ್ಯಾರೆ ಗಂಗಾ ಜಲ ಅರೆಬರೆ ಕುಡಿದು, ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ಗೊಟಕ್ ಅನ್ನುವ ಶಬ್ದ, ಕಣ್ಣು ನಿದಾನವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿತು. ಪ್ರಾಣ ಹೋಗುವ ಸಮಯ ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡೆ. ಆ ಸಂಕಟ ಅಳು ಮುಗಿಲು ಮುಟ್ಟಿತು ಕರುಳು ಕಿತ್ತು ಬರುವ ಹಾಗೆ. ಊಹಿಸಿರಲಿಲ್ಲ ಸಾವು!

ಅದುವರೆಗೂ ಓಡಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದವರು ಐದು ತಿಂಗಳು ಮುಗಿಯುವ ನಾಲ್ಕು ದಿನ ಮೊದಲು ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ದಿನದ ಸಾಯಂಕಾಲ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದಿರೋದು ಸಾಯಲು ಹುಲ್ಲು ಕಡ್ಡಿ ನೆವ ಬೇಕು ಎಂಬ ಮಾತು ಅಕ್ಷರ ಸಹ ನಿಜ ಆಗೋಯ್ತು. ಎಂಥ ಕಾಕತಾಳೀಯ!

“ಸಾವಿನ ನಿಜವಾದ ದುಃಖದ ತೀವ್ರತೆ ನಮ್ಮ ಹತ್ತಿರದವರ ಮರಣದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯುವುದು” ಎಲ್ಲೊ ಓದಿದ ನೆನಪು. ನಿಜಕ್ಕೂ ಹೌದು. ಸ್ವತಃ ಅನುಭವಿಸಿದೆ. ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಅಮ್ಮನಿಲ್ಲದ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ವಷ೯ಗಳೇ ಬೇಕಾಯಿತು. ಆ ದಿನಗಳು ಯಾವತ್ತೂ ಮಾಸೋದಿಲ್ಲ. ಅಮ್ಮನಿಲ್ಲದ ತವರಿಗೆ ಹೋಗುವ ಕಾತರ ಈಗಿಲ್ಲ.

ದಿನ ಕಾಯ೯ ಮುಗಸಿ ವಾಪಸ್ಸು ಬರುವಾಗ ಮಗಳು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಸು ಗೂಸು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾಳೆ ಅಮ್ಮ ನಾನಿದಿನಿ.

1997ರಲ್ಲಿ ಇದೇ ಕಾಯಿಲೆ ನನಗೂ ಬಂತು. 2007 ರವರೆಗೆ ಹೋಮಿಯೊಪತಿ,ಅಲೋಪತಿ, ಆಯುವೆ೯ದಿಕ ಎಲ್ಲ ಔಷಧಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡೆ. ಕಡಿಮೆ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಚಿಕನ್ಗುನ್ಯಾ,ಸಯಾಟಿಕ(ಸೊಂಟ ನೋವು)ಬಂತು. ಕೆಲಸ ಬಿಟ್ಟೆ. ಕೊನೆಗೊಂದು ದಿನ ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ನಡೆಯೋಕೆ ಆಗದಿದ್ದವಳು ಕೇವಲ 15ದಿನದಲ್ಲಿ ಮಡಿಕೇರಿ’ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ’ ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತಿ ಬಂದೆ. ಈಗ ಶುಗರ ಬಂದಿದೆ. ಯೋಗದಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಇದೆ‌ ಯಾವ ಮಾತ್ರೆ ಇಲ್ಲದೆ.

ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಹೇಳುವುದಿಷ್ಟೆ, ಕಾಯಿಲೆ ಮನುಷ್ಯನಾದವನನ್ನು ಯಾರನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಅದು ಬಂದಾಗ ದೃತಿಗೆಡದೆ ಸ್ವ ಮನಸ್ಸನಿಂದ ಅದರ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಛಲ ತೊಡಬೇಕು. ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ Willpower ಅಧ೯ ಕಾಯಿಲೆ ಗುಣ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆರು ತಿಂಗಳು ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದ ನನ್ನನ್ನು ‘ಇವಳೂ ಅಮ್ಮನ ದಾರೀನೆ ಹಿಡಿಯೋದು’ ಅಂತ ಆಡಿಕೊಂಡಾಗ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿ ಛಲ ,ಈಗ ನಿಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಬದುಕಿದ್ದೇನೆ.

ಬಹುಶಃ ಅಮ್ಮನಿಗೂ ಯೋಗದ ಶ್ರೀ ರಕ್ಷೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರೆ ಅಕಾಲಿಕ ಮರಣ ಹೊಂದುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೇನೊ! ನೆನೆದಾಗ ಕಣ್ಣು ಮಂಜಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ.

ಇವತ್ತು ಅಮ್ಮನ 27ನೇ ವರ್ಷದ ತಿಥಿ ಶಾಸ್ತ್ರ ಊರಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಅಣ್ಣ ಕರೆದರೂ ಹೋಗುವ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲ. ಅಮ್ಮನಿಲ್ಲದ ಆ ಮನೆ ಪ್ರೀತಿ ಇಲ್ಲದ ತವರಂತೆ ಭಾವ. ಮಕ್ಕಳ ಏಳ್ಗೆಯನ್ನೆ ಬಯಸುವ ಜೀವ, ಬರುವ ದಾರಿ ತುದಿಗಾಲಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಗೋಣುದ್ದ ಮಾಡಿ ಕಾಯುವ ರೀತಿ, ಬರಲು ತಡವಾದರೆ ಏನೊ ಆಗಿಹೋಗಿದೆಯೆಂಬಂತೆ ಒದ್ದಾಡುವ ಪರಿ, ಆ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಡುವಾಗ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಊರ ತುದಿಯವರೆಗೂ ಬಂದು ಬೀಳ್ಕೊಡುವ ದೃಶ್ಯ, ಇರುವಷ್ಟು ದಿನ ಊರಗಲದ ಸುದ್ದಿ ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟು ಕಷ್ಟ ಸುಃಖ ತನ್ನದೆಂಬಂತೆ ವರದಿ ಒಪ್ಪಿಸುವದು, ಮಾತ್ರೆಗಳ ಒಡನಾಟದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನೋವು ಶಮನಕ್ಕಾಗಿ ಪಟ್ಟ ಪಾಡು ಎಲ್ಲವೂ ಸುರುಳಿ ಬಿಚ್ಚಿದಂತೆ ನೆನಪಾಗುತ್ತಿದೆ. ಯಾರು ಎಷ್ಟೇ ಕರೆದರೂ, ಆದರಿಸಿದರೂ ಆ ಅಮ್ಮನ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಯಾರೂ ಸಮಾನರಾಗೋಕೆ ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಆ ಪ್ರೀತಿಯ ನೆನಪುಗಳೇ ನನಗೆ ಶ್ರೀ ರಕ್ಷೆ. ಕೋಟಿ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿದರೂ ಮುಗಿಯದು ನಿನ್ನ ಋಣ. ಅಮ್ಮಾ…..

7-2-2017. 5.43pm.

ಅನುಭವದ ಬುತ್ತಿ

ಬಹುಶಃ ಏನು ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ ; ಈ ಅಂತರ್ಜಾಲ ಒಂದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಖಂಡಿತಾ ನನ್ನ ಬರಹಗಳು ಈ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ವಿಹರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ ಆಗುತ್ತಲೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೊಂದು ಉಪಯೋಗ ನನಗೆ ಈ ಅಂತರ್ಜಾಲದಿಂದ ಲಭಿಸಿದೆ. ಆಗಿನ ದಿನಕ್ಕೂ ಈಗಿನ ದಿನಕ್ಕೂ ಅಜಗಜಾಂತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ನನ್ನನುಭವದ ಮಾತು ನಿಮ್ಮ ಮುಂದೆ.

1976-77ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸೋದರ ಮಾವ ದಿ॥ಪಿ.ವಿ.ಶಾಸ್ತ್ರಿ, ಕಿಬ್ಬಳ್ಳಿ ಇವರ ಮನೆ ಹಳಿಯಾಳದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ತಿಂಗಳು ಇದ್ದೆ. ಆಗಿನ್ನೂ ನನಗೆ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ವರ್ಷ. ಏನೆನೆಲ್ಲಾ ಸಾಧಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬಿಸಿ ರಕ್ತದ ಉಮೇದಿ. ಅವರು ಅಪ್ಪಟ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿ,ಬರಹಗಾರರು. ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಸಾಹಿತಿಗಳಾದ ಬೀಚಿ, ನಿಸಾರ್ ಅಹಮದ್, ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಸಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶ ನನಗೆ ದೊರಕಿತ್ತು. ಅವರೆಲ್ಲರ ಮಾತು,ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯ ಪುಸ್ತಕದ ರಾಶಿ ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಂತೆ ನಾನೂ ಇವರಂತೆ ಏನಾದರೂ ಬರಿಬೇಕು ಅನ್ನುವ ತುಡಿತ. ಹಾಗೆ ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಏನೇನೊ ಒಂದಷ್ಟು ಬರೆಯಲು ಶುರು ಮಾಡಿದೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಪುಸ್ತಕದ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಸಿ ಇಡುತ್ತಿದ್ದೆ ಯಾರಿಗೂ ಸಿಗಬಾರದೆಂದು. ಒಂದಿನ ಅತ್ತೆ ಕೈಗೆ ನನ್ನ ಒಕ್ಕಣೆಯೊಂದು ಸಿಕ್ಕು ” ಓಹೋ,ನೋಡ್ರೀ ಸಂಗೀತಾನೂ ಕವಿ ಆಗ್ತಿದ್ದಾಳೆ” ಅಂದಾಗ ಒಳಗೊಳಗೇ ಹಿರಿ ಹಿರಿ ಹಿಗ್ಗಿ ಹೀರೆಕಾಯಿ ಆದರೂ ತುಂಬಾ ನಾಚಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ.

ಇಲ್ಲಿಂದ ಶುರುವಾದ ಬರೆಯುವ ಚಾಳಿ ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷ ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು. ಬರೀ ಕವನಗಳನ್ನು ಬರೆಯೋದು ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪೇರಿಸಿಡೋದು. ಯಾರಿಗೂ ತೋರಿಸದೇ ಮುಚ್ಚಿಡುವ ಸ್ವಭಾವ ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ನನ್ನ ತಂಗಿಯಿಂದಾಗಿ ನಮ್ಮ ಹೈಸ್ಕೂಲು ಮಾಸ್ತರರಾದ ಸಾಹಿತಿ ಶ್ರೀ ಆರ್.ಜಿ.ಹೆಗಡೆ, ಅಜ್ಜೀಬಳ್ ಇವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗಿ ಒತ್ತಾಯ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕವನಗಳನ್ನು ತರಿಸಿಕೊಂಡು ಓದಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ “ತೆನೆ” ಎಂಬ ಕವನ ತುಷಾರ ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಅವರೇ ಕಳಿಸಿ ಜನವರಿ 1981ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಲು ಕಾರಣರಾದರು. ಸ್ಥಳೀಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಹನಿಗವನಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಿಂದ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಸಣ್ಣ ಕಿಡಿ ಮಾತು ನನ್ನ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನೇ ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಕ್ರಮೇಣ ಬರೆಯುವುದನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟೆ. ಇದ್ದ ಬರಹಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಹರಿದಾಕಿ ದೊಡ್ಡ ತಪ್ಪು ಕೂಡಾ ಮಾಡಿದೆ. ಕಾರಣವಿಷ್ಟೆ ;

ಆಗ ಈಗಿನಂತೆ ಅಂತರ್ಜಾಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ನಮ್ಮ ಬರಹ ಕಳಿಸಬೇಕೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ದೂರದ ಪೋಸ್ಟ್ ಆಫೀಸ್ ತಡಕಾಡಬೇಕು. ಕಳಿಸಿದ ಬರಹಗಳು ಮಖಾಡಿಗಾದಾಗ ಬೇಜಾರು ಬೇರೆ. ಇದೊಂದು ಮಾತು ” ಛೆ! ಬರೆಯುವ ಯೋಗ್ಯತೆ ನನಗಿಲ್ಲ” ಅನ್ನುವ ಕೀಳರಿಮೆ ಶುರುವಾಯಿತು. ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಏನು ಮಾಡಲಿ? ಬೇರೆಯವರ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕು ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವುದರ ಬದಲು ನಾಶ ಮಾಡುವುದೇ ಸರಿ ಎನ್ನುವ ತೀರ್ಮಾನ ಆಗಿನ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿತ್ತು. ತುಡಿತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಕವನ ಬರೆದರೂ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಓದುವುದು ಮತ್ತೆ ಹರಿದಾಕುವುದು ನಡಿತಾನೇ ಇತ್ತು. ಸೂಮಾರು ನೂರಾರು ಕವನಗಳಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಆಗಿನಂತೆ ಈಗ ಆ ಒಂದು ಓಘದ ಕವನವನ್ನು ಬರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಪರಿತಪಿಸಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಖೇದವಾಗುತ್ತದೆ ನೆನಪಾದರೆ. ಈಗಿನಂತೆ ಅಂತರ್ಜಾಲವಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಡ್ರೈವ್ ನಲ್ಲಿ ಸೇವ್ ಮಾಡಿ ಇಡಬಹುದಿತ್ತಲ್ಲಾ!

ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನೌಕರಿ,ಮದುವೆ, ಸಂಸಾರ ಇದರಲ್ಲೇ ಕಾಲ ಕಳೆದು ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದಾಗಿ 2007ರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಬಿಟ್ಟು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೂತಾಗ ತೀರಾ ಒಬ್ಬಂಟಿತನ ಕಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಪತ್ರಿಕೆ,ಮ್ಯಾಗಜಿನ್ ಓದುವಾಗ ಅಲ್ಲಿಯ ಬರಹಗಳು ಮತ್ತೆ ನನ್ನ ಕಾಡಲು ಶುರುವಾಗಿದ್ದು ದಿಟ. ಒಳ್ಳೆಯ ಬರಹಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಪೇರಿಸಿಡುವುದು ರೂಢಿಯಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಓದುತ್ತ ನನ್ನ ಕವನಗಳು ಕಾಡಲು ಶುರುವಾದವು. ಬರಿಬೇಕು ಬರಿಬೇಕು ಇವಿಷ್ಟೇ ಮನದ ತುಂಬ. ಬರೆದೇನು ಮಾಡಲಿ? ಮತ್ತದೆ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ದಿವಂಗತರಾದ ಇದೇ ಮಾವನವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ 2013ರಲ್ಲಿ ಆಪ್ತರಿಂದ ಅವರವರ ಅನಿಸಿಕೆಗಳ ಲೇಖನ, ಅನುಭವಗಳ ಹೊತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಎರಡು ಕವನ ಅಚ್ಚಾಯಿತು. “ಬದುಕಿನಾಚೆಗೂ ಬದುಕಿದವರು” ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆ ಶ್ರೀ ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಾಗ ಮತ್ತೆ ಅವರ ಭೇಟಿ, ಶ್ಲಾಘನೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬರವಣಿಗೆಯತ್ತ ಮನಸ್ಸು ವಾಲಿತು.

ಬಹುಶಃ ಇದೊಂದು ನೆಪ ಮಾತ್ರ ಹೇಳಬಹುದು. ನನ್ನ ಅನಿಕೆ ಪ್ರಕಾರ ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಬರಹಗಾರ ಯಾವತ್ತೂ ನಶಿಸೋದೇ ಇಲ್ಲ. ಹೃದಯದ ತುಡಿತ, ಒತ್ತಡ ಒಳಗೊಳಗೇ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಾ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಾಗ ನಮಗರಿವಿಲ್ಲದಂತೆ ಸಮರೋಪಾದಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರ ಬರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಅನುಭವ ನಾನು ಸ್ವತಃ ಕಂಡೆ.

ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ವರ್ಷ ಅಜ್ಞಾತದಲ್ಲಿದ್ದ ನನ್ನೊಳಗಿನ ಬರಹಗಳು ಭುಗಿಲೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಆಗೊಂದು ಈಗೊಂದು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕವನಗಳು ಬರಬರುತ್ತಾ ಬರವಣಿಗೆ ಏರು ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಮಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ, 2015ರ ನನ್ನ ಜನ್ಮ ದಿನಕ್ಕೆ ಅವಳೇ ಕೊಡಿಸಿದ ಟಚ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಮೊಬೈಲ್ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಪರಿಚಯವಾಗುತ್ತ ಬಂತು. ಅದುವರೆಗೂ ಕೇವಲ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬರೆದು ಶೇಖರಿಸಿಡುತ್ತಿದ್ದ ಕವನಗಳು ನಾನೊಮ್ಮೆ ಬಿದ್ದು ಕೈ ಮುರಿದುಕೊಂಡಾಗ ಮೊಬೈಲ್ ಡೈರಿ ಪರಿಚಯಿಸಿ ಬರೆಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ಕೂಡಾ ಅವಳೇ. ಆ ನಂತರ 31-1-2016ರಲ್ಲಿ ನನ್ನದೇ ಸ್ವಂತ ಕನ್ನಡ ಬ್ಲಾಗ್ ತೆರೆದುಕೊಟ್ಟಾಗ ನನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬರಹಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸುತ್ತಾ ಬಂದೆ. ಕಥೆ,ಕವನ,ಲೇಖನ, ಇತ್ಯಾದಿ ಬರೆಯುತ್ತ “ವಿಸ್ಮಯ ನಗರಿ, ಅವಧಿ, ರೀಡೂ ಕನ್ನಡ, ನಿಲುಮೆ, ಸುರಹೊನ್ನೆ, ಸಂಪದ, ಪ್ರತಿಲಿಪಿ, ಮುಖ ಪುಸ್ತಕ, ಮಯೂರ, ಪ್ರಜಾವಾಣಿ, ವಿ.ಕ.ಭೋದಿವೃಕ್ಷ “ಇತ್ಯಾದಿ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ನನ್ನ ಬರಹಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಕೇವಲ ಈ ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಸಹಾಯದಿಂದ. ಬರೆದು ಕ್ಷಣ ಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಬರಹಗಳನ್ನು ಕಳಿಸುವ ದಾರಿ ಅದೆಷ್ಟು ಸುಲಭ. ಹಾಗೆ ಈ ಅಂತರ್ಜಾಲದ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಅತ್ಯಂತ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಓದುಗರ ಒಂದು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯೇ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ಶ್ರೀರಕ್ಷೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಬರಹ ಬರೆಯಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊಟ್ಟಂತೆ. ಅಂತಹ ಒಂದು ಅತೀವ ಅನುಭವ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

ಕೇವಲ ಎರಡೂವರೆ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಬ್ಲಾಗ್ ನಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೂ ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ಬರಹಗಳು ಪೋಸ್ಟ್ ಆಗಿವೆ. ಎಷ್ಟು ಜೊಳ್ಳೊ ಎಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲವೂ ನನ್ನ ಅನುಭವ, ನೆನಪು,ಕಲ್ಪನೆಗಳ ಬರಹಗಳೇ ಅಲ್ಲಿ ತುಂಬಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಓದುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕೂಡಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು ಈ ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಸಹಾಯದಿಂದ. ಬರಹಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಚಿತ್ರ ಗೂಗಲ್ ಅಥವಾ ಇನ್ನಿತರ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಂಡಾಗ ನಮ್ಮ ಬರಹ ಆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗುವುದೇ ಒಂದು ಸೋಜಿಗ ನನಗೆ. ಬ್ಲಾಗ್ ಗಳ ರಾಶಿಯೇ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಕನ್ನಡ ಬ್ಲಾಗ್ ಲೀಸ್ಟಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಬ್ಲಾಗ್ ಮೆಚ್ಚಿ ಬೇರೆ ಯಾರೊ ಸೇರಿಸಿರುವುದೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಖುಷಿ.

ಉಧ್ಯೋಗದಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲೂ ಅಷ್ಟೊಂದು ಅಲೆಯಲಾಗದ ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತರಿಗೆ ಅಥವಾ ಅವರವರ ಅಭಿರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಕುಳಿತು ಸಮಯ ಕಳೆಯಲು ಈ ಅಂತರ್ಜಾಲ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಮಾಧ್ಯಮ.

ದಿನಪತ್ರಿಕೆ, ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆ, ಬೇಕಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದಲು ಇತ್ಯಾದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ತಾಣಗಳು ಬೇಕಾದಷ್ಟಿವೆ. ವಧು ವರಾನ್ವೇಷಣೆಗಂತೂ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಉಪಕಾರವೆಸಗಿದೆ. ಹಾಗೆ WhatsApp ಅಂತೂ ನಿತ್ಯದ ಸಂಗಾತಿ. ನಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿ ಬೇಕಾದರೂ ಗೂಗಲ್ ತಡಕಾಡಿದರೆ ಸಿಗುವುದು ಕ್ಷಣ ಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ.

ಇಲ್ಲೊಂದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ಘಟನೆ ನಾ ಹೇಳಲೇ ಬೇಕು ; ಈಗೊಂದೆರಡು ತಿಂಗಳು ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಬೆಕ್ಕು ತನ್ನ ಐದು ಮರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮನೆ ಓಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಾರ ಹೂಡಿತ್ತು. ಮರಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿ ಇನ್ನೂ ಒಂದು ವಾರವಾಗಿರಬಹುದು. ದಿನವೂ ಹಾಲಿಟ್ಟು ಗೇಟಿಂದ ಮರಿಗಳು ಹೊರ ಹೋಗಿ ನಾಯಿ ಬಾಯಿಗೆ ಬೀಳದಂತೆ ರಕ್ಷಣೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೆ. ಮರಿಗಳು ಚಂದ ಬೆಳಿತಾ ಇದ್ದವು. ಎರಡು ವಾರದ ಹಿಂದೆ ಐದು ಬೀದಿ ನಾಯಿಗಳು ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ತಾಯಿ ಬೆಕ್ಕನ್ನು ಕಚ್ಚಿ ಸಾಯಿಸಿದ ಘಟನೆ ನಡೆಯಿತು. ಆಪ್ತವಾಗಿ ನೋಡುವ ಈ ಮರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕರುಣೆ ಉಕ್ಕಿ ನಾನೇ ಪೋಷಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಕುವುದು ಹೇಗೆ? ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಈ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಅದೇ ರೀತಿ ಆಹಾರ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಚುರುಕಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ.

(ಮೋಬೈಲ್ ವಿಡಿಯೋ ಗೂಗಲ್ ಎನಿಮೇಷನ್)

ಮೂರು ಮರಿಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಬೇರೆಯವರು ಸಾಕಲು ಒಯ್ದಿದ್ದು ಮುದ್ದಾದ ಎರಡು ಗಂಡು ಮರಿಗಳು ನಮ್ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ. ಹೆಸರು “ಸುಬ್ಬು, ಸುಬ್ಬಾ”. ನೋಡಿ ಹೇಗಿದೆ ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಮಹಿಮೆ!

ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮ ಅಂದರೆ ನಮ್ಮ ಬರಹಗಳನ್ನು ಕದಿಯುವ ಜನರಿಂದ. ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಆದ ಅನುಭವ ತುಂಬಾ ಬೇಸರ ತರಿಸಿದೆ. ಮೊದ ಮೊದಲು ನನಗೆ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಏನೂ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯವರ profileನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕವನಗಳನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಧಂಗಾದೆ. ಕೇಳಿದರೆ ಬ್ಲಾಕ್ ಮಾಡಿ ಹೋಗುವವರೇ ಜಾಸ್ತಿ. ಕೆಲವರು ” ಈ ಕವನ ನಿಮಗೆಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿತು “ಅಂದರೆ “whatsApp”ನಲ್ಲಿ ಅಂತಾರೆ. ಯಾರೊ ಒಬ್ಬರು ಆಪ್ತರು ಹೇಳಿದರು “ನೋಡಿ ನಿಮ್ಮ ಕವನಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಕದ್ದು ತನ್ನ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಕವನ ಸಂಕಲನ ಪ್ರಕಟಿಸಿಯಾರು, ಹುಷಾರು ಕಂಡ್ರೀ…” ಆದುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಅಪ್ರಕಟಿತ ಬರಹಗಳನ್ನು ಮುಖ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವುದೇ ಬಂದು ಮಾಡಿದೆ. ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಕಾನೂನಿನ ಒಕ್ಕಣಿಕೆ ನಮೂಧಿಸಿರುವುದರಿಂದ copy paste ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಭಯ ಇರಬಹುದು.

ಇನ್ನೊಂದು ಈ ಅಂತರ್ಜಾಲ ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಂದವ್ಯ, ಸಂಬಂಧ,ಸಮಯವನ್ನೂ ತಿಂದು ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಒಂದಾ fb, ಒಂದಾ ಯಾವುದಾದರೂ ತಾಣಗಳ ತಡಕಾಟ, ಪೇಪರ್ ಓದೋದು, ಗೂಗಲ್ ಸರ್ಚ್. ಒಂದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದೂ ಪರಕೀಯರಂತೆ ಇರುವುದು, WhatsAppನಲ್ಲಿ ಊಟಕ್ಕೋ ಇನ್ಯಾತಕ್ಕೋ ಕರೆಯೋದು, ಊಟ ಮಾಡುವಾಗಲೂ ಅದೇನೊ ಮೊಬೈಲ್ ಆಡಿಸುತ್ತಾ ಹುಡುಕೋದು ಒಂದಾ ಎರಡಾ? ಇದೊಂತರಾ ಹುಚ್ಚು. ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಕರೆಂಟು ಹೋಗಬೇಕು ; ಅದೆಷ್ಟು ಬೈಕೋತೀವಿ ಅಲ್ವಾ? ಮನೆಗೆ ನೆಂಟರು ಬಂದರೆ ಮುಗಿದೇ ಹೋಯಿತು ; ಅಯ್ಯೋ! ಏನೂ ಬರೆಯೋಕಾಗಲ್ವೆ, ಓದೋಕಾಗಲ್ವೆ, ಕಳಿಸೋಕಾಗಲ್ವೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಇತ್ಯಾದಿ. ಪೂರ್ತಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಆಳುವ ಅಸ್ತ್ರ ಈ ಅಂತರ್ಜಾಲ. ಕಣ್ಣುರಿ, ಸರಿ ನಿದ್ದೆ ಇಲ್ಲದ ರಾತ್ರಿಗಳು ಸಮಯದ ಪರಿವೆಯೇ ಇಲ್ಲದೇ ಸದಾ ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರೋದು ಎಂಥವರನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಇದರ ಪೂರ್ತಿ ಪರಿಣಾಮ ಗೊತ್ತಾಗಬೇಕು ಅಥವಾ ಅರಿವಿಗೆ ಬರಬೇಕು ಅಂದರೆ ಒಂದಾ ಕರೆಂಟು ಇರಬಾರದು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ದಿನ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಕೆಟ್ಟೋಗಿರಬೇಕು. ಆಗ ನೋಡಿ ಮನೆ ಕೆಲಸ ಇನ್ನಿತರ ಎಷ್ಟೋ ಕೆಲಸಗಳು ಸುಸೂತ್ರವಾಗಿ ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸಿರುತ್ತೇವೆ. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಈ ಜಾಲದಿಂದ ದೂರವಿಡಲು ಒಂದೆರಡು ದಿನ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ ಬರುವುದು ವಾಸಿ.

ಇಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯದೂ ಇದೆ ಕೆಟ್ಟದ್ದೂ ಇದೆ. ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅವರವರಿಗೇ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದು. ಆದರೆ ಮಕ್ಕಳಿರುವ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡವರ ಧಾವಂತದ ಜೀವನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಕಡೆ ಗಮನ ಕೊಡಲಾಗದೇ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಬೇಡಾದ್ದೆಲ್ಲ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವಿರುವುದು ಮಕ್ಕಳ ವಿಕೃತ ಮನಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣವೂ ಆಗುತ್ತಿರಬಹುದು. ಯೋಚಿಸುತ್ತ ಹೋದರೆ ಮೈ ನಡುಗುತ್ತದೆ.

ಇವೆಲ್ಲ ನೋಡಿದರೆ ನಮ್ಮ ಕಾಲವೇ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇತ್ತು ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಆಗ ಮನುಷ್ಯ ಮನುಷ್ಯರ ನಡುವೆ ಮಾತು,ಒಡನಾಟ,ಭಾಂದವ್ಯ, ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಹೇರಳ ಅವಕಾಶ ಇತ್ತು. ಒಂದು ದೂರವಾಣಿ ಅಥವಾ WhatsApp ಸಂದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಅಂತಃಕರಣದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿ ತಿಳಿಸಬಲ್ಲ. ನೆನಪಾದಾಗ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಓದುವ ದಾಖಲಾತಿಯಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲೂ ಮದುವೆಯಾಗಿ ತವರ ತೊರೆದು ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೆತ್ತವರದೊ ಅಥವಾ ಒಡ ಹುಟ್ಟಿದವರದ್ದೋ ಆದರಂತೂ ಮುಗೀತು. ಅದೇ ಒಂದು ಆಸ್ತಿಯಂತೆ ಜೋಪಾನ ಮಾಡಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಪಾಠವಿತ್ತು. (1987ರ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅಣ್ಣ-ಅತ್ತಿಗೆ ಬರೆದ ಪ್ರೀತಿಯ, ಮಮತೆಯ ಪತ್ರಗಳು ಇನ್ನೂ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಜೋಪಾನವಾಗಿ ಇವೆ. ನನಗೆ ನನ್ನ ತವರ ಆಸ್ತಿ ಇವುಗಳು) ಅವರ ಕಾಲಾನಂತರವೂ ಅವರ ಕೈ ಬರಹ ಅವರ ಅಮೂಲ್ಯ ಸೊತ್ತಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಇತ್ತೀಚೆಗಂತೂ ಮದುವೆ ಇನ್ನಿತರ ಯಾವುದೇ ಸಮಾರಂಭವಿರಲಿ WhatsAppನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂದೇಶ ರವಾನಿಸಿ ಕರೆದೆ ಎಂಬ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮುಗಿಸಿಬಿಡುವವರೇ ಜಾಸ್ತಿ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಇರಲಿ ಈ ಅಂತರ್ಜಾಲ. ಅದರೆ ಎಷ್ಟು ಬೇಕೊ ಅಷ್ಟು ಬಳಸಿ ಎಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಮನಷ್ಯನ ಹಿಂದಿನ ನಡವಳಿಕೆ ಮುಂದುವರಿಯ ಬೇಕೊ ಅದು ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಚೆನ್ನ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲವೂ ಇದೆ ಅನಾನುಕೂಲವೂ ಇರುವುದು ಮಾತ್ರ ಅಪ್ಪಟ ಸತ್ಯ!!

(“ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಪಥ” ಪ್ರತಿಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಾಗಿ ಬರೆದ ಲೇಖನವಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.)
25-6-2018. 5.32pm

ಬಿಸಿ ಬಿಸಿ ಕಜ್ಜಾಯ…….

ಗಣಪ ಅಂದರೆ ಸಾಕು ನೆನಪಾಗುವುದು ದೊಡ್ಡ ಕಿವಿ, ಸೊಂಡಿಲ ಮೂತಿ, ಚಂದ ಕಣ್ಣು, ಡೊಳ್ಳು ಹೊಟ್ಟೆ. ಹಾವು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ತುಂಬಿದೊಟ್ಟೆ ಒಡೆಯದಿರಲೆಂದು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಗಣಪ ಅಂತ ಅಮ್ಮ ಹೇಳುವ ಕಥೆಯೂ ನೆನಪಾಗದೇ ಇರದು. ಅಷ್ಟು ಮುದ್ದು ಮುದ್ದು ನಮ್ಮ ಗಣಪ ಅಂದು,ಇಂದು,ಮುಂದೆಂದೂ. ಹಂಗಂಗೇ^^^^ ಇವತ್ತು ಇನ್ನಷ್ಟು ನೆನಪು ಬಾಲ್ಯದ ಚಿನಕುರುಳಿ ಆಟದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅನೇಕ ಘಟನೆಗಳು ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಒಂದೊಂದೇ ಸರಣಿ ಬಿಚ್ಚಿದಂತೆ ನೆನಪಾದಾಗ ಆಗಿನ ಕುಚೇಷ್ಟೆ ಈಗ ನಗು ತರಿಸಿದರೆ ಆ ಭಯ ಭಕ್ತಿ ಈಗೆಲ್ಲಿ ಹೋಯ್ತು ಅನ್ನುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೇ ನಾವು ಕಾಲ ಬದಲಾಯಿತು ನಾವೂ ಬದಲಾಗಿ ಬಿಟ್ವಿ ಅನ್ನೋದು ಅಲ್ವಾ?

ನಿಜರೀ…ಇವತ್ತು ಪೇಪರಿನಲ್ಲಿ ಬಂದ ಒಂದು ಸುದ್ದಿ “ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದು ಈಡೇರಿದ್ದರಿಂದ ಗಣೇಶನಿಗೆ ಬೆಳ್ಳಿ ಕಿರೀಟ ಮಾಡಿಸಿ ಹರಕೆ ತೀರಿಸಿದರಂತೆ!” ಅಬ್ಬಾ ಕಾಲವೇ ಅನಿಸಿತು. ಕಾರಣ ;

ಹಿಂದೆಲ್ಲ ಇಷ್ಟೊಂದು ಕಾಷ್ಟ್ಲಿ ಹರಕೆ ಇತ್ತಾ? ಭಯಂಕರ ಯೋಚನೆಗೆ ಶುರು ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡಿತು ತಲೆ. ಪೇಟೆ ಮೇಲಿನ ಜನರ ಸುದ್ದಿ ನಂಗೊತ್ತಿಲ್ಲ : ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿ ಕಡೆ ಮಂದಿ ಹರಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿ ಸ್ವಲ್ಪ ದೇಹಕ್ಕೆ ಶ್ರಮ ಕೊಡುವ ಹರಕೆ ಆಗಿತ್ತು. ಹುಟ್ಟುವ ಅಥವಾ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಕ್ಕಳ ಶ್ರೇಯೋಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅವರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅಂದುಕೊಂಡದ್ದು ಈಡೇರಿಸಲು ಗಣಪನಲ್ಲಿ ಹರಕೆ ಹೊರುತ್ತಿದ್ದುದು ಒಂದಾ ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯ ಇಂತಿಷ್ಟು ಸೇರು ಮಾಡಿ ಇಡಗುಂಜಿ ಗಣೇಶನಿಗೋ ಇಲ್ಲಾ ಸಿರ್ಸಿ ದೊಡ್ಡ ಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೋ ಹರಸಿಕೊಂಡು ತಪ್ಪದೇ ಹರಕೆ ಒಪ್ಪಿಸೋದು. ಈ ರೂಢಿ ಎಲ್ಲಾ ಶುಭಕಾರ್ಯ, ಅನು ಆಪತ್ತು ಬರಲಿ,ಅವಘಡ ಸಂಭವಿಸಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯ, ಕಾಯಿ ಒಡೆಸೋದು ಇಂತಿಷ್ಟು ಅಂತ, ಇಲ್ಲಾ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಫಸಲು ಇಂತಿಷ್ಟು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅದರಲ್ಲೂ ಗಣೇಶನಿಗೆ ಹರಕೆ ಹೊರುವುದು ಜಾಸ್ತಿ. ಏಕೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಮಲೆನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನೇ ದೊಡ್ಡ ದೇವರು. ಬಿಟ್ಟರೆ ಶ್ರೀ ಮಾರಿಕಾಂಬಾ ದೇವಿ. ಸಕಲ ಕಷ್ಟ ನಿವಾರಿಣಿ.

ಮತ್ತೆ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡವರು ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೂ ಅವರ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬುವ ವಿಷಯ ದೇವರ ಭಕ್ತಿಗೆ ಇಂತಿಷ್ಟು ಗರಿಕೆ ಕೊಯ್ದು ಅರ್ಪಿಸ್ತೀನಿ, ಇಂತಿಷ್ಟು ಉದ್ದಂಡ ನಮಸ್ಕಾರ ಹಾಕ್ತೀನಿ ಅಂತ ಹರಸಿಕೊ, ಗಣೇಶ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ನೂರಾ ಒಂದು ಗಣೇಶನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡ್ತೀನಿ ಅಂತ ಹರಸಿಕೊ, ಉಪವಾಸ ಮಾಡ್ತೀನಿ, ಸಹಸ್ರನಾಮಾವಳಿ ಓದುತ್ತೇನೆ ಅಂತ ಹರಸಿಕೊ ಹೀಗೆ. ನಾವೇನಿಲ್ಲಪ್ಪಾ, ಯಾವ ಉಡಾಫೆ ಮಾತಾಡದೇ ಅವರೇಳಿದ್ದು ಅಪ್ಪಟ ಸತ್ಯ ಅಂತ ನಂಬಿ ಹಾಗೆ ಮಾಡ್ತಿದ್ವಿ. ಕಾಸಿಲ್ಲ,ಖರ್ಚು ಮೊದಲೇ ಇಲ್ಲ.

ಹರಕೆ ತೀರಿಸಲು ಹಳ್ಳಿ ಹಳ್ಳಿ ಗಣೇಶನ ನೋಡಲು ಅದೆಷ್ಟು ಕಿ.ಮೀ. ಕಾಲ್ಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗ್ತಿದ್ವೊ ಏನೊ. “ಶೆಟ್ಟಿ ಬಿಟ್ಟಲ್ಲೆ ಪಟ್ನ”ಅನ್ನೊ ಹಾಗೆ ಕತ್ತಲೆ ಆಯ್ತು ಅಂದರೆ ಗಣೇಶನ ಕೂರಿಸಿದವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಠಿಕಾಣಿ. ಹೇಗಿದ್ರೂ ಗುಂಪಲ್ಲಿ ಗೋವಿಂದ. ನಾಲ್ಕಾರು ಮಕ್ಕಳು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಅಕ್ಷತ ಕವರಿನಲ್ಲಿ ಹಿಡಕೊಂಡು ಗುರುತು ಪರಿಚಯ ಇರಬೇಕಂತನೂ ಇಲ್ಲ. ಗಣೇಶ ಇರಟ್ಟಿರುವ ಮನೆಗೆ ಹೋಗೋದು “ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನ ಇಟ್ಟಿದ್ವ?” ಕೇಳೋದು ಬೇರೆ ಸುಮ್ಮನೆ. “ಇದ್ದು ಬನ್ನಿ ಬನ್ನಿ, ಹುಡುಗ್ರಾ ಆಸ್ರಿಗೆ ಬೇಕನ್ರ^^^ತಗಳಿ ಪಂಜಕಜ್ಜ ಪ್ರಸಾದ.” ಎಲ್ಲರ ಮನೆ ಉಪಚಾರ. ಊಟದ ಹೊತ್ತಾದರೆ ಆ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಯಾರ ಮನೆ ತಲುಪಿರುತ್ತೇವೊ ಅಲ್ಲೇ ಊಟ! ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಬಿಡಿಯಾ ಇಲ್ಲ ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯ ಮೊದಲೇ ಇಲ್ಲ.

ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕೈದು ದಿನ ಮೊದಲೇ ಹರಕೆ ಹೊತ್ತದ್ದು ಮಕ್ಕಳಾದ ನಮ್ಮ ನಮ್ಮಲ್ಲೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದು ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಮಾನ ಆಗಲೇ ಮಾಡಿ ಹಿರಿಯರು ಬೇಡಾ ಹೇಳೋದೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಗೊತ್ತಿದ್ದು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಸಾಂಗವಾಗಿ ನಡಿತಿತ್ತು. ಒಂದು ಚೂರೂ ಅಹಿತ ಘಟನೆಗಳು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಾದ ನಮಗಂತೂ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬಂದೇ ಇಲ್ಲ. ಅದೆಷ್ಟು ಮುಕ್ತ ವಾತಾವರಣ! ಹೋದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಪಟಾಕಿ ಸಿಕ್ಕರೆ ನಾವೂ ಒಂದಾಗಿ ಜಡಾಯಿಸೋದು. ಅಲ್ಲಿರೊ ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆ ಅದೆಷ್ಟು ಕೇಕೆ. ಮೊಗಮ್ಮಾಗಿ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಹಳ್ಳಿ ಸೊಗಡಿನ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಮುದ್ದಾಗಿ ಕುಳಿತ ತರಾವರಿ ಭಾವಗಳ ಗಣಪನ ಜಭರ್ದಸ್ತ ಬೊಂಬಾಟ್ ದರ್ಭಾರು ಸುಮಾರು ಹನ್ನೊಂದು ದಿವಸದವರೆಗೂ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು ಕೆಲವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ. ಅಷ್ಟೂ ದಿನ ಶಾಲೆಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಒಂದೆರಡು ದಿನ ರಜಾನೂ ಸೇರಿಸಿ ಎಂಜಾಯ್ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಮಾಡಿದ್ದು. ಶಾಲೆಗೆ ಹೋದಾ ಪುಟ್ಟಾ ಬಂದಾ ಪುಟ್ಟಾ! ಏನಾದರೂ ಕಾರಣ ಹೇಳಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಊಟಕ್ಕೆ ಬಂದವರು ತಿರಗಾ ಹೋದರೆ ಉಂಟು ಇಲ್ಲಾ ಅಂದರೆ ಮಾರನೇ ದಿನವೂ ಗೋತಾ.

ಆದರೀಗ ಹಾಗಲ್ಲ ; ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಗ ಆಗಲಿ ಮಗಳಾಗಲಿ ಒಂದು ಚೂರು ಮನೆಯಿಂದ ಆಚೆ ಈಚೆ ಆದರೆ ಸಾಕು ಮನೆಯವರೆಲ್ಲರ ಹುಡುಕಾಟ. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲೂ ಅಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ಈ ವಾತಾವರಣ ಉದ್ಭವ ಆಗಿದೆ.

ಹೀಗೆ ಗಣೇಶ ಹಬ್ಬ ನೋಡಿ ನೋಡಿ ಗಣಪನ ಮುಳುಗಿಸೋದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅದೂ ನೋಡಿ ಒಂದಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳು ಸೇರಿ ಅಡಿಗೆ ಆಟ ಆಡಿದ್ದು ಆಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡವರು ದೊಣ್ಣೆ ತಗೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದು ಯಾವತ್ತಾದರೂ ಮರೆಯೋಕೆ ಸಾಧ್ಯನಾ? ;

ಊರ ಹುಡುಗರು ಹುಡುಗಿಯರೆಲ್ಲ ಸೇರಿ ಹಬ್ಬ ಮುಗಿದ ಒಂದು ಭಾನುವಾರ ಊರ ಪಟೇಲರ ಮನೆ ಮುಂದಿನ ದೊಡ್ಡ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸುವ ಆಟ ಶುರುವಾಯಿತು. ಸಿಕ್ಕ ಹೂವು, ಎಲೆ ಎಲ್ಲ ತಿರಿದು ಆ ಕಡೆ ಈ ಕಡೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕ ಬೇಲಿಯ ಕೋಲಿಗೆ ತೋರಣ ಕಟ್ಟಿ ಅಲ್ಲೆ ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಕಲ್ಲು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದಿಟ್ಟು ಗಣೇಶನ ಕೂಡಿಸುವ ಜಾಗ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಯಿತು. ಒಂದಷ್ಟು ತೆಂಗಿನ ಕಾಯಿಯ ಗರಟೆಗಳೇ ಅಡಿಗೆ ಸಾಮಾನು ಆಗೆಲ್ಲ. ಮೂರು ಕಲ್ಲು ಹೂಡಿ ಒಲೆನೂ ರೆಡಿ ಆಯ್ತು. ಒಣಗಿದ ಕಡ್ಡಿ ಆರಿಸಿ ಒಲೆಗಿಕ್ಕಿದ್ದೂ ಆಯ್ತು. ಒಂದಷ್ಟು ಗಿಡದ ಎಲೆ ಕೊಯ್ದು ಚಚ್ಚಿ ಚಟ್ನಿ,ಪಲ್ಯ,ಸಾಂಬಾರು,ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯ, ಚಕ್ಲಿ ಇರೊ ಬರೋ ಎಲ್ಲಾ ತಿಂಡಿ ಅಡಿಗೆ ರೆಡಿ ಆಯಿತು. ಈಗ ಗಣೇಶನ ಕೂರಿಸುವ ಸರದಿ.

ನಮ್ಮ ನಮ್ಮಲ್ಲೇ ಮಾತಾಡಿಕೊಂಡು ನಮ್ಮ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಕೂತಲ್ಲೇ ಆಟ ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ಪುಟ್ಟ ಮಗು ಅವನೇ ನಮ್ಮಾಟದ ಗಣೇಶ. ಸರಿ ಪೀಟದಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಸಿ ಹೂ ಹಾಕಿ ಪೂಜೆನೂ ಮಾಡಿದ್ವಿ. ಸುಮ್ಮನೆ ಪಿಕಿ ಪಿಕಿ ನೋಡ್ತಾ ನಗುತ್ತ ಕೂತ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ನಮಗೆಲ್ಲಾ ಖುಷಿ ನೋ ಖುಷಿ, ಉಮೇದಿ. ಕತ್ತಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ” ಏಯ್ ಬರ್ರೊ ಗಣೇಶನ ನೀರಿಗೆ ಬಿಡನ” ನಮ್ಮಲ್ಲೇ ಮಾತಾಡಿಕೊಂಡು ಗಣೇಶನ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯನ್ನು ಅನಾಮತ್ತಾಗಿ ಇಬ್ಬರು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು “ಗಣಪತಿ ಬಪ್ಪ ಮೋರೆಯಾ, ಮಂಗಳ ಮೂರ್ತಿ ಮೋರೆಯಾ”ಎಂದು ಜೈಕಾರ ಹಾಕುತ್ತಾ ಹೊರಟಿತು ನಮ್ಮ ಸವಾರಿ ಊರ ಮುಂದಿನ ಕೆರೆಯತ್ತ.

ಅಲ್ಲೀವರೆಗೂ ಜಗುಲಿಯ ಕಟ್ಟೆ ಮೇಲೆ ಕೂತು ಮಕ್ಕಳಾಟ ನೋಡುತ್ತ ನಗುತ್ತ ಕೂತ ಪಟೇಲರ ಮನೆ ಅಜ್ಜಿ “ಬರ್ರೋ ಯಾರರೂ, ಈ ಹುಡುಗರ ತಡೆದು ನಿಲ್ಲಸ್ರ….” ಲಭ ಲಭ ಹೋಯ್ಕಳ ಅಭ್ರಕ್ಕೆ ನಾಕಾರು ಜನ ದೊಡ್ಡವರು ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯಿಂದ ಓಡಿ ಬಂದು ನಮ್ಮ ಮೆರವಣಿಗೆ ನೋಡಿ ಧಂಗಾದರು. ದೊಣ್ಣೆ ಹಿಡಿದು ಅಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಾಗ ಗಣೇಶನನ್ನು ದೊಬಕ್ಕನೆ ಅಲ್ಲೆ ಬಿಸಾಕಿ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಅಡಿಕೆ ತೋಟದಲ್ಲಿ ದಿಕ್ಕಾಪಾಲು.

ಇತ್ತ ಅಡಿಗೆ ಮಾಡ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಅಡಿಗೆ ಒಲೆಗೆ ಹೊತ್ತಿಸಿದ ಬೆಂಕಿ ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕ ಇರೊ ಒಣಗಿದ ಹುಲ್ಲು ಬಣವೆಯ ಹತ್ತಿರ ಸಾಗುತ್ತಿರುವುದ ಕಂಡು ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಲವರು ಕೂಡಲೇ ನೀರು ಸೋಕಿ ನಂದಿಸಿದ ವಿಷಯ ಕತ್ತಲಾದ ಎಷ್ಟೋ ಹೊತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ನಡುಗುತ್ತ ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ಹಾಗೆ ಬಿಸಿ ಬಿಸಿ ಕಜ್ಜಾಯವೂ ಕೆಲವರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ನಾನೂ ಒಬ್ಬಳು😊

12-9-2018. 4.36pm

ಹವ್ಯಕರಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ: ದಿ.11-9-2018ರಂದು ಪಂಜು ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟ

ಸೃಷ್ಟಿ ಸೌಂದರ್ಯದ ತವರೂರಾದ ಮಲೆನಾಡಿನ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ್ಯಂತ ನೂರಾರು ಹವ್ಯಕ ಕುಟುಂಬಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಐದು ಮನೆಗಳಿಂದ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಗಳಾಗಿ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ನೆಲೆ ನಿಂತಿವೆ. ಒಂದೊಂದು ಹಳ್ಳಿಗೂ ಒಂದೊಂದು ಹೆಸರು.
ಹಾಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುವ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷತೆಯಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ “ಗಣೇಶ ಹಬ್ಬ”ವೂ ಒಂದು.

ಹವ್ಯಕರಲ್ಲಿ ಈ ಗಣೇಶ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಚೌತಿ ಹಬ್ಬವೆಂದು ಹೇಳುವ ವಾಡಿಕೆ. ತಲೆ ತಲಾಂತರದಿಂದ ಮನೆತನದಲ್ಲಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದ ಹಲವು ಪದ್ಧತಿಗಳಿದ್ದು ಅದು ಈಗಲೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳಿರುವಾಗಲೆ ಹಬ್ಬದ ತಯಾರಿ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾದ್ರಪದ ಶುಕ್ಲ ತೃತೀಯ ದಿನ ಸ್ವರ್ಣ ಗೌರಿ ವೃತವಾದರೆ ಮಾರನೆ ದಿನ ಚತುರ್ಥಿ ಚೌತಿಯ ದಿನ ಈ ಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ. ಮಳೆಗಾಲ ಅಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಡಿಕೆ ತೋಟದ ಕೆಲಸ ಹಬ್ಬದ ತಯಾರಿಗೆ ಅಡ್ಡಿ ಆಗದಂತೆ ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಬೇರೆ.

ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ :

ಹಳ್ಳಿ ಕಡೆ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಕರೆಯುವ ರೂಢಿ ” ಹ್ವಾ ಯಮ್ಮನಿಗೆ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಬರವು”. ಇನ್ನು ಮನೆ ಮಕ್ಕಳು ಕೆಲಸದ ನಿಮಿತ್ತ ಊರಿಂದ ಹೊರಗೆ ಎಲ್ಲೇ ಇರಲಿ ಸಂಸಾರ ಸಮೇತ ಹುಟ್ಟಿದೂರಿಗೆ ಬಂದು ಹಿರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಇದು ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಸ್ನೇಹ ಸೌಹಾರ್ದ ಬೆಳೆಸಿ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಮೆರುಗು ತರುತ್ತದೆ.

ಮದುವೆಯಾದ ಮನೆಯ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೆಂಟರಿಷ್ಟರನ್ನು ಖುದ್ದಾಗಿ ಹೋಗಿ ಕರೆಯಬೇಕು. ಕರೆಯದಿದ್ದರೆ ಆಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಮರ್ಯಾದೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ. ಯಾವುದೆ ಹಬ್ಬ ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳಿಗೆ ಖುದ್ದಾಗಿ ಹೋಗಿ ಕರೆಯಲೇ ಬೇಕು. ಅವರುಗಳು ಹಬ್ಬದ ಮಾರನೆ ದಿನ ಬಂದು ಹೋಗುವ ವಾಡಿಕೆ.

ಹಬ್ಬದ ತಯಾರಿ :

ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಚಕ್ಕುಲಿ ವಿಶೇಷ ತಿಂಡಿ. ನಾಲ್ಕಾರು ದಿನ ಮೊದಲೇ ಚಕ್ಕುಲಿ ಮಾಡಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ರೂಢಿ. ಹಳೆ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೊಳೆದು ನೆರಳಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಿ ಹುರಿದು ಅಳತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಉದ್ದಿನ ಬೇಳೆ ಅದೂ ಕೂಡಾ ಹುರಿದು ಓಂ ಕಾಳು ಹಾಕಿ ಮನೆಯಲ್ಲೆ ಬೀಸುವ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ನುಣ್ಣಗೆ ಹಿಟ್ಟು ಮಾಡಿ ಜರಡಿ ಹಿಡಿದು ಎಳ್ಳು, ಉಪ್ಪು ಬೆರೆಸಿ ಹದವಾದ ಹಿಟ್ಟು ರೆಡಿ ಮಾಡುವುದು ಹೆಂಗಸರ ಕೆಲಸ ; ಕಲೆಸುವಾಗ ಗಂಡಸರ ಕೈ ಜೋಡಣೆಯೊಂದಿಗೆ ; ಮನಸಲ್ಲಿ “ನಿಮ್ಮನೆ ಚಕ್ಲಿ ಭರ್ತಿ ಚೋಲೊ ಆಜೆ” ಎಂದು ಎಲ್ಲರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಹೊಗಳಿಕೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ.

ಈ ಹಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಕೈ ಸುತ್ತಿನ ಚಕ್ಕುಲಿ ವಿಶೇಷ. ಊರಲ್ಲಿ ಇರುವ ಐದಾರು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಚಕ್ಕುಲಿ ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕೆ “ಚಕ್ಕಲಿ ಕಂಬಳಾ” ಎಂದು ಹೆಸರು. ಹತ್ತಿರದ ನೆಂಟರು,ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಮನೆಯವರು ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ನೇರವಾಗಿ, ಸಾಲಾಗಿ ಕುಳಿತು ಚಕ್ಕುಲಿ ಸುತ್ತುವ ಕೆಲಸ ಗಂಡಸರು ಮಾತ್ರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ದೊಡ್ಡ ಬಾಣಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಬ್ಬರಿ ಎಣ್ಣೆ ಹಾಕಿ ಕಟ್ಟಿಗೆ ಒಲೆ ಉರಿಯಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ಹನ್ನೆರಡು ಒಂದು ಗಂಟೆಯವರೆಗೂ ಸುತ್ತಿದ ಚಕ್ಕುಲಿ ಬೇಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಚಕ್ಕುಲಿ ಸುತ್ತುವ ಕೈಗಳು ಎಷ್ಟು ಪಳಗಿರುತ್ತಿದ್ದವೆಂದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚಿದ ಹಿಟ್ಟು ನಾದಿ ಅಂಗೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಹೆಬ್ಬೆರಳು ಹಾಗೂ ತೋರು ಬೆರಳಲ್ಲಿ ರಿಂಗ್ ರಿಂಗ್ ಡಿಸೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಮರದ ಮಣೆಯ ಮೇಲೆ ಸುತ್ತಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರೆಂದರೆ ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸದೆ ನೋಡುವಂತಿರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಚಕ್ಕುಲಿ ತುಂಬಿಡಲು ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಎಣ್ಣೆಯ ಟಿನ್ ಡಬ್ಬ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಕೊರೆಸಿ ಮುಚ್ಚಳವಿರುವ ಡಬ್ಬವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಚಕ್ಕುಲಿಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಟ್ಟರೆ ಆರು ತಿಂಗಳಾದರೂ ಗರಿಮುರಿಯಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ.

ಚಕ್ಕುಲಿ ಕಂಬಳ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಕೊನೆಯ ದಿನ ಗಂಡಸರ ಪೊಗದಸ್ತ ಆಟ ಅಂದರೆ ಇಸ್ಪೀಟ್ ಆಟ. ಸುಮಾರು ಎಂಟು ಹತ್ತು ಜನ ಕಂಬಳಿಯ ನೆಲ ಹಾಸಿನ ಮೇಲೆ ರೌಂಡಾಗಿ ಕೂತು ಮಂತ್ರ ಮುಗ್ದರಾಗಿ ಬೀಡಿ, ಸಿಗರೇಟು,ಕವಳ, ಚಾ ಸೇವನೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಹೋ ರಾತ್ರಿ ಇಸ್ಪೀಟ್ ಆಟ. ಮಾತು, ಹಾಸ್ಯ ಚಟಾಕಿ ಗೆದ್ದವರ ಅಟ್ಟಹಾಸದ ನಗೆಯ ವೈಖರಿಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮನೆಯ ಹೆಂಗಸರು ಮಾತಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಊಟ ತಿಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುವುದಷ್ಟೆ ಅವರ ಕೆಲಸ.

ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸದ ಪಾಡ್ಯದಿಂದಲೆ ಹಬ್ಬ ಬಂತೆಂದು ಲೆಕ್ಕ.

ಹಿಂದೆಲ್ಲ ಚೌತಿ ಹಬ್ಬ ಬಂತೆಂದರೆ ಹೆಂಗಸರು ತಲೆಗೊಂದು ಬಟ್ಟೆ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ದೊಡ್ಡ ಮನೆಯ ಬಲೆ ಧೂಳು ತೆಂಗಿನ ಪೊರಕೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಡಿಸಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ ತೋಟದ ಪರಿಕರ ಅದೂ ಇದೂ ಎಲ್ಲ ಜೋಡಿಸಿ ಗುಡಿಸಿ ಮೊದಲಿನ ದಿನ ತಯಾರಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಅಣಲೆ ಕಾಯಿ ಕಪ್ಪು ನೀರು ಸಗಣಿಯಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ ಅಡಿಕೆಯ ಹಾಳೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ್ದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿಕರದಲ್ಲಿ ಸಾರಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಮನೆ ಮುಂದಿನ ಅಂಗಳಕ್ಕೂ ಸಗಣಿ ನೀರು ಹಾಕಿ ತೆಂಗಿನ ಪೊರಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡೆಯಬೇಕಿತ್ತು. ಎಷ್ಟೋ ಮನೆಗಳು ಅಡಿಕೆಯ ಸೋಗೆ (ಅಡಿಕೆ ಗರಿ)ಯಿಂದ ಮೇಲ್ಚಾವಣಿ ಮುಚ್ಚಿದ ಮನೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಸೋಗೆಯನ್ನು ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂಥಾ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಇನ್ನೂ ಕಷ್ಟ. ಆದರೆ ಈಗ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲೂ ಷಹರದಂತೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸುಧಾರಣೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಹೆಂಚಿನ ಮನೆ ಅಡಿಕೆಯ ಗರಿಯ ಸೋಗೆ ಮನೆಗಳೆ ಹೆಚ್ಚು. ಮರದ ರೀಪು,ಪಕಾಸು,ಕೆತ್ತನೆಯ ಉದ್ದ ಕಂಬ,ಮರದ ಸೀಲಿಂಗ್ ಹೆಂಚಿನ ಕೆಳಗೆ, ನಾಗವಂದಿಗೆ, ಮೇಲೇರುವ ಏಣಿ ಮಾಳಿಗೆಗೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಮರದ ಕೆತ್ತನೆಯಿಂದಲೆ ಕೂಡಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಈಗಲೂ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮನೆಗೆ ಎಲ್ಲ ಬಾಗಿಲಿಗೂ ಹೊಸಿಲು ಇದ್ದು ಜಗುಲಿಯಿಂದ ಒಳ ಹೋಗುವ ಬಾಗಿಲು ಪ್ರಧಾನ ಬಾಗಿಲೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬಾಗಿಲ ಹೊಸಿಲಿಗೆ ಕೆಮ್ಮಣ್ಣು ನೀರಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಜುಂಜಿನಿಂದ ಕೆಂಪನೆಯ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಿ ಒಣಗಿದ ಮೇಲೆ ಬಿಳಿ ಮಣ್ಣು ಶೇಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಇದನ್ನು ಕೂಡಾ ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರಲ್ಲಿ ಪೇಸ್ಟ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹತ್ತಿಯ ಬತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಎಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಾರ ಬಿಡಿಸುವುದು ದೇವರ ಹಾಡೇಳಿಕೊಂಡು. ಬಹುಶಃ ಕೆಲವರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯೆ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆಯ ದೇವತೆ ತುಳಸಿ ಕಟ್ಟೆಗೂ ಚಿತ್ತಾರ ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಊಟವಾದ ನಂತರದ ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲಾಗುವುದರೊಳಗೆ ಮುಗಿಸುವ ಕಾಯಕ.

ಇದು ಹೆಂಗಸರ ಸಡಗರವಾದರೆ ಇನ್ನು ಗಂಡಸರು ಬಾಳೆ ಎಲೆ, ಅಡಿಕೆ ಶೃಂಗಾರ(ಹೂ) ಬಿಲ್ವ ಪತ್ರೆ, ಶಮಿ ಪತ್ರೆ, ಕರವೀರ ಪತ್ರೆ,ಗರಿಕೆ,ಇತ್ಯಾದಿ ಪತ್ರೆಗಳು ವಿಧ ವಿಧವಾದ ಹೂವುಗಳು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆಂದು ಮೊದಲೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡು ಗೌರಿ ಹಬ್ಬದ ಮೊದಲ ದಿನದಂದೇ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳತ್ತಾರೆ.

ಮುಂದಿನ ತಯಾರಿ ಗಣೇಶ ಮತ್ತು ಗೌರಿ ಕೂಡಿಸಲು ಮಂಟಪ ಕಟ್ಟೋದು. ಅದೂ ಬಾಳೆ ಕಂಬ, ಮಾವಿನ ಎಲೆಯ ಮಾಲೆ, ಅಡಿಕೆ ಹೂವಿನ ಶೃಂಗಾರ, ಬಣ್ಣದ ಪೇಪರನಲ್ಲಿ ಡಿಸೈನ್ ಕಟಿಂಗ್ ಕೂಡಾ ಮಾಡುವ ಕಲೆ ಅರಿತಿರುತ್ತಾರೆ ಅನೇಕರು.
ಬಗೆ ಬಗೆಯ ತರಕಾರಿ, ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿ ಮನೆ ಕಟ್ಟುವಾಗಲೆ ದೇವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತಗೊಂಡ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಅಟ್ಟಣೆಗಳಿಗೆ ಸಾಲಾಗಿ ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೌರಿ ಹೂವು ಇರಲೆ ಬೇಕು ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ. ಇದನ್ನು ಇವುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಮಧ್ಯೆ ಚಂದವಾಗಿ ನೇತಾಡುವಂತೆ ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ ಇದಕ್ಕೆ “ಪಲವಳಿಗೆ ಕಟ್ಟೋದು” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಗೋಧೂಳಿ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನನ್ನು ತರುವ ಸಂಭ್ರಮ. ಜಾಗಟೆ ಬಾರಿಸಿ ಹಾನ ಸುಳಿದು ಮನೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಪೇಪರ್ ಹಾಳೆಯಿಂದ ಮುಖ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡ ಗಣಪ ಜಗುಲಿಯ ನಾಗಂದಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ವಿರಾಜಮಾನನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಯಾರ ದೃಷ್ಟಿಯೂ ಬೀಳದಿರಲೆಂದು ಈ ಪದ್ಧತಿ. ಹಾಗೆ ಗಣೇಶನನ್ನು ತರುವಾಗ ಬಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಬಲ ಮುರಿ ಎಡ ಮುರಿ ಗಣಪ ಎಂದು ನೋಡಿ ತರುತ್ತಾರೆ. ಅವರವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಂದಲೂ ಬಂದ ಅನುಕರಣೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಆರಿಸಿ ತರುತ್ತಾರೆ.

ಇಲ್ಲಿಂದಲೆ ಶುರು ಊರವರು ತಮ್ಮ ಮನೆಯದೆ ಹಬ್ಬ ಎನ್ನುವಂತೆ ಒಂದಾಗಿ ಹಬ್ಬ ಮಾಡುವ ರೀತಿ. ಹಬ್ಬದ ಸಡಗರಕೆ ಏನೇನೆಲ್ಲಾ ಬೇಕೊ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಹೆಂಗಳೆಯರು ಹಾಡು ಹಸೆ ರಂಗೋಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಕಲಿತು ಪೂರ್ವ ತಯಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ವಿಜೃಂಭಣೆಯ ಮಂಗಳಾರತಿಗೆ ಆರತಿ ತಟ್ಟೆ ರೆಡಿ ಮಾಡಲು ಊರ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿ, ಹೂವಿನ ಆರತಿ, ಕುಂಕುಮದ ಆರತಿ, ಅರಿಶಿನದ ಆರತಿ, ರಂಗೋಲಿ ಆರತಿ, ಧಾನ್ಯದ ಆರತಿ ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ಬಗೆಗಳಿವೆ.

ಒಂದು ತಿಳುವಾದ ಸಣ್ಣ ಕಡ್ಡಿಗೆ ಹತ್ತಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ತಿಳು ಬೆಲ್ಲದಲ್ಲಿ ತಾಮ್ರ ಅಥವಾ ಹಿತ್ತಾಳೆಯ ತಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಹುಂಡಿಟ್ಟು ಬಿಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದರ ಮೇಲೆ ಬೇಕಾದ ಪುಡಿ ಉದುರಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ದೆ. ತಟ್ಟೆ ಡಬ್ಬಾಕಿ ಎತ್ತಿದರೆ ಚಿತ್ರ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹಿತ್ತಾಳೆ ದೀಪಗಳ ಆರತಿನೂ ಜೊತೆಗಿಟ್ಟು ಎಣ್ಣೆ ಬತ್ತಿ ಹಾಕಿ ಆರತಿಗೆ ಅಣಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಕೌಶಲ್ಯ ಊರವರೆಲ್ಲರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಹೊಗಳಿಕೆ. ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆ, ಕೈ ಕಾಲುಗಳಿಗೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡ ಮದರಂಗಿ ರಂಗು , ಉದ್ದದ ಜಡೆಗೆ ಹೂವಿನ ದಂಡೆ, ಆಭರಣ ತೊಟ್ಟು ಅತ್ತಿಂದಿತ್ತ ಇತ್ತಿಂದತ್ತ ಓಡಾಡುತ್ತ ಮನೆಗೆ ಹಬ್ಬದ ಕಳೆ ಕಟ್ಟುವುದು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಂದ. ಹೆಣ್ಣಿದ್ದರೇನೆ ಹಬ್ಬ ಚಂದ ಹಿರಿಯರ ಮಾತು.

ತದಿಗೆ ದಿನ ಗೌರಿ ಹಬ್ಬ :

ಗೌರಿ ಬಾಗಿನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕುಡಿ ಬಾಳೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿ, ತೆಂಗಿನ ಕಾಯಿ, ಕೆಂಪು ಕೊಳ್ ನೂಲು, ಹಣಿಗೆ, ಕನ್ನಡಿ ಬ್ಲೌಸ್ ಪೀಸ್, ವೀಳ್ಳೆದೆಲೆ ಅಡಿಕೆ,ಹಣ,ಹಸಿರು ಬಳೆ,ಕರಿಮಣಿ,ಬಾಳೆ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಹೂವು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಗೌರಿ ತಂಬಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿ ಮೇಲೆ ಐದು ಎಲೆ ಇರುವ ಮಾವಿನ ಎಲೆ ಬೊಂಚು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಹೂವು , ಗೆಜ್ಜೆ ವಸ್ತ್ರ ಇಟ್ಟು ಪೂಜೆಗೆ ಅಣಿಗೊಳಿಸುವುದು ಹೆಂಗಸರ ಕೆಲಸ. ಬುಟ್ಟಿ ತುಂಬ ವಿಧವಿಧವಾದ ಪತ್ರೆಗಳು, ಹೂವುಗಳು ಹಣ್ಣು ಕಾಯಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಬಣ್ಣದ ರಂಗೋಲಿ, ವಿಧ ವಿಧ ಎಣ್ಣೆಯ ದೀಪ ನೋಡುವ ಕಣ್ಣು, ಮನಸು ಮಂತ್ರ ಮುಗ್ದ.

ಮನೆಯ ಯಜಮಾನನಿಂದ ದೇವಿಯ ಆಹ್ವಾನದ ಮಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಹೆಂಗಸರ ಹಾಡಿನೊಂದಿಗೆ ಜಾಗಟೆಯ ನಾದದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳಾರತಿ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ನೈವೇದ್ಯಕ್ಕೆ ಲಡ್ಡಿಗೆ (ಕಡಲೆ ಹಿಟ್ಟು ಹದವಾಗಿ ಕಲೆಸಿ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಜರಡಿ ಮಾಡಿ ಬೇಯಿಸಿ ಬೆಲ್ಲದ ಪಾಕದಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಮಾಡಿದ ಖಾಧ್ಯ) ಕೂಸುಂಬರಿ, ಪಾಯಸ, ಹಾಲು, ಮೊಸರು ಇಡುತ್ತಾರೆ.

ಮನೆಯಲ್ಲಿಯ ಹೆಂಗಸರು ಅರಿಶಿನ ಕುಂಕುಮ ಹೂ ಅಕ್ಷತ ದೂರದಿಂದ ಹಾಕಿ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹವ್ಯಕರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನಾದಿಕಾಲದಿಂದಲೂ ದೇವರ ಪೀಠದಲ್ಲಿ “ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ” ಇಟ್ಟು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ತುಂಬಾ ಮಡಿಯಿಂದ ದೇವರ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹಿಷ್ಟೆಯಾಗುವ ಹೆಂಗಸರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಪೂಜೆ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಅಭಿಷೇಕ, ನೈವೇದ್ಯ ಗಂಡಸರು ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಂಗಸರು ದೇವರ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಮಂತ್ರ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ದೇವರ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಬಹಿಷ್ಟೆಯಾದಾಗ ಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಇರುತ್ತಾರೆ.

ಮಾರನೆ ದಿನ ಚೌತಿ ಹಬ್ಬ.

ಈ ದಿನ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವವೆ ಮನೆ ಮಂದಿಯೆಲ್ಲ ಎದ್ದು ನಿತ್ಯ ಕರ್ಮ ಮುಗಿಸಿ ಮನೆಯ ಹಿತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಗರಿಕೆ ಹುಡುಕಿ ಕನಿಷ್ಟ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದಾದರೂ ಕೊಯ್ದು ದೇವರ ಮುಂದಿಟ್ಟು ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಚಹಾ, ಉಪ್ಪಿಟ್ಟು ಅಥವಾ ಅವಲಕ್ಕಿ ಉಪಹಾರ.

ಗಣೇಶನಿಗೆ ತಿಂಡಿ ನೈವೇದ್ಯಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ಅಂದರೂ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಬಗೆಯದು ಆಗಲೇ ಬೇಕು. ನಿಖರವಾಗಿ ಮಾಡುವ ತಿಂಡಿ ಅಂದರೆ ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯ, ಚಕ್ಕುಲಿ,ಕೋಡುಬಳೆ,ಎಳ್ಳುಂಡೆ,ಮೋದಕ,ಕರ್ಜಿಕಾಯಿ,ಉದ್ದಿನ ಕಡುಬು, ಸೂಳ್ಗಡುಬು,ಲಡ್ಡಿಗೆ, ವಿಧ ವಿಧವಾದ ಲಾಡುಗಳು,ಪಾಯಸ,ಶಂಕರ್ಪೊಳೆ,ಪೂರಿ,ಅತ್ತಿರಸ, ಕಾಯಿ ಹಲವ, ಹೋಳಿಗೆ, ಕಡಲೆ ಬೇಳೆ ಅಂಬೋಡೆ ಇತ್ಯಾದಿ. ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲ ತಿಂಡಿಗಳೂ ಅದೆ ದಿನ ಮಾಡಬೇಕು ಮಡಿಯಲ್ಲಿ.

ವಿಶೇಷ ಅಂದರೆ ಚೌತಿ ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಪಂಚ ಕಜ್ಜಾಯ ಮಾಡುವ ರೀತಿ ಅಮೋಘ.

ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಇಡಿ ಕಡಲೆ ಮೊದಲ ದಿನವೆ ತಲೆ ತಲಾಂತರದಿಂದ ಇಂತಿಷ್ಟೆ ಪಾವು ಮಾಡಬೇಕೆಂದಿರುವುದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ಅಳೆದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರೆಗೆ ಹಾಕಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಮಡಿ ಬಟ್ಟೆ ಉಟ್ಟು ಕಡಲೆ ತೊಳೆದು ಬೆತ್ತದ ಬುಟ್ಟಿಗೆ ಸುರಿದಿಡುತ್ತಾರೆ. ಆರಿದ ನಂತರ ದೊಡ್ಡ ಬಾಣಲೆಯಲ್ಲಿ ಹುರಿಯುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಮಡಿ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಮುಟ್ಟುವಂತಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಸೇರು, ಪಾವು ಅಳತೆಯ ಸಾಮಾನು. ತೂಕ ಇಲ್ಲ. ನಂತರ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಮಿಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ನುಣ್ಣಗೆ ಪುಡಿ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಮೊದಲಿನ ದಿನವೇ ಮಿಲ್ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ಮಿಂದು ಮಡಿಯುಟ್ಟು ಹವ್ಯಕ ಜನಾಂಗದವರೇ ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯದ ಹಿಟ್ಟು ಮಾತ್ರ ಆ ದಿನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ

ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಬೆಲ್ಲ ಬಿಳಿ ಗಟ್ಟಿ ಬೆಲ್ಲವೇ ಆಗಬೇಕು. ಈ ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ಅಳತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ದೊಡ್ಡ ತಾಮ್ರದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕುದಿಯಲು ಇಟ್ಟು , ಚಿಕ್ಕ ತಟ್ಟೆಯ ನೀರಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕುದಿಯುವ ಬೆಲ್ಲ ಹಾಕಿ ಟಣ್ ಎಂದು ಶಬ್ದ ಬರುವ ಹದ ನೋಡಿ ಒಂದು ಹದಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಕುದಿಯುವ ಬೆಲ್ಲ ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯ ಮಾಡಲೆಂದೇ ಮರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ದೋಣಿಯಾಕಾರದ ಮರಿಗೆಗೆ ಹಾಕಿಟ್ಟ ಕಡಲೆ ಪುಡಿಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಒಬ್ಬರು ಹಾಕಿದಂತೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಮರದ ಸೌಟಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುತ್ತ ಬರುತ್ತಾರೆ‌ ಇದಕ್ಕೆ ಯಳ್ಳು ಏಲಕ್ಕಿ, ಕೊಬ್ಬರಿ ತುರಿಯನ್ನೂ ಮೊದಲೆ ಕಲೆಸಲಾಗಿದ್ದು ತಕ್ಷಣ ಬಿಸಿ ಇರುವಾಗಲೆ ದೊಡ್ಡ ಸುಲಿದ ತೆಂಗಿನ ಕಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ಗಂಟಾಗದಂತೆ ಆಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯ ಹುಡಿ ಆಯಿತೆಂದರೆ ಗಣೇಶ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಅನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆ. ಎಲ್ಲರ ಮೊಗದಲ್ಲಿ ಖುಷಿ. ಉಂಡೆ ಉಂಡೆ ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯವಾದರೆ ಗಣಪನಿಗೆ ನಾವು ಮಾಡಿದ ಹಬ್ಬ ಯಾಕೊ ಸರಿ ಬರಲಿಲ್ಲ ಈ ಸಾರಿ. ಹೀಗೆ ಬಲವಾದ ನಂಬಿಕೆ ಹಳ್ಳಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಗಣೇಶನಿಗೆ ಕಪ್ಪ ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ ಮೊದಲೆ ದೇವರ ಮುಂದೆ “ಮಹಾ ಗಣಪತಿ ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯ ಹುಡಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡು” ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡು ತೆಂಗಿನ ಕಾಯಿ ತೆಗೆದಿಡುತ್ತಾರೆ.

ಇತ್ತ ಮನೆಯ ಯಜಮಾನ ಸ್ನಾನ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಮೊದಲೇ ತಂದಿರಿಸಿದ ಗಣಪನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಮನೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿಟ್ಟು ತುಳಸಿ ಪ್ರೊಕ್ಷಣೆ ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಶುದ್ದಿ ಮಾಡಿ ಗಣೇಶನನ್ನು ದೇವರ ಮನೆಗೆ ತಂದು ಮೊದಲೆ ಅಣಿಗೊಳಿಸಿದ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಸಿ ಗಂಟೆ ಜಾಗಟೆಯ ನಾದದೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷತವನ್ನು ಹಾಕಿ ಗಣೇಶನ ಆಹ್ವಾನದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಜನಿವಾರ, ಬೆರಳಿಗೆ ಉಂಗುರ, ಗೆಜ್ಜೆ ವಸ್ತ್ರ, ಹಾರಗಳಿಂದ ಶೃಂಗರಿಸಿ ಅರ್ಚನೆ ಅಷ್ಟೋತ್ತರ ಸಹಸ್ರನಾಮದೊಂದಿಗೆ ನಾನಾ ವಿದಧ ಪತ್ರೆಗಳು ಹೂವಿನಿಂದ ಪೂಜೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ನೈವೇಧ್ಯಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲ ತಿಂಡಿಗಳು ಅಣಿಯಾಗುವುದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮೂರು ಗಂಟೆ ದಾಟುತ್ತದೆ.

ಪೂಜೆಯ ಹಂತ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಒಂದೊಂದಕ್ಕೆ ಒಂದೊಂದು ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೆಂಗಳೆಯರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೆ ಮಹಾ ಮಂಗಳಾರತಿ ಶುರುವಾದಂತೆ ಶಂಖ ಊದುವುದರಲ್ಲಿ, ಜಾಗಟೆ ಭಾರಿಸುವುದರಲ್ಲೂ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳ ಕೈ ಚಳಕದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಭಾರಿಸುವಾಗ ಹೊರಡುವ ಶಂಖ, ಜಾಗಟೆಗಳ ನಿನಾದ ತಾರಕಕ್ಕೇರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಆ ಧೂಪ ದೀಪಗಳ ಬೆಳಕಲ್ಲಿ ಬಾಲ ಗಣೇಶ ಎದ್ದು ಕುಣಿದು ಬಿಟ್ಟಾನೆ!! ಅನ್ನುವಷ್ಟು ಮನ ಮುದಗೊಳ್ಳುವುದು ಶತಃಸ್ಸಿದ್ಧ.

ಮಂಗಳಾರತಿ ಸಮಯದ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಊರವರೆಲ್ಲ ಒಬ್ಬರ ಮನೆಗೊಬ್ಬರು ಹೋಗಿ ಪೂಜೆ ಮುಗಿಸಿ ಹೂವು, ತೀರ್ಥ, ದಕ್ಷಿಣೆ, ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯ ಪ್ರಸಾದ ಪಡೆದು ಪಟಾಕಿ ಹೊಡೆಯುವ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಊಟ ಅಂದರೆ ಪಳಹಾರ ಮಾಡುವುದು ಐದು ಗಂಟೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಯಮ ಇವತ್ತಿಗೂ ಮಲೆನಾಡಿನ ಹವ್ಯಕರ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಕೆಲವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗಣಹೋಮ, ಸತ್ಯ ಗಣಪತಿ ಕಥೆ ಮಾಡುವುದಿದ್ದರೆ ಪುರೋಹಿತರನ್ನು ಕರೆದು ಪೂಜೆ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಗೌರಿ ಗಣೇಶ ಹಬ್ಬ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಪೂಜೆಗೆ ಇಟ್ಟ ಬಾಗಿನವನ್ನು ತಾಯಿಗೆ ಗೌರಿ ಬಾಗಿನ ಅಂತ ಮನೆಯ ಹೆಂಗಸು ಎತ್ತಿಡಬೇಕು. ತವರಿಗೆ ಹೋದಾಗ ತಾಯಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು. ಒಟ್ಟು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೆಂಗಸರಿದ್ದರೆ ಅಷ್ಟೂ ಹೆಂಗಸರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ತವರಿಗೆ ತಾಯಿ ಬಾಗಿನವೆಂದು ಪೂಜೆಯ ಮೊದಲೆ ಅಣಿಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಊರ ಹೆಂಗಸರನ್ನು ಕರೆದು ಬಾಗಿನ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕುಂಕುಮ ಹಚ್ಚಿ ದುಡ್ಡು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.

ಸಾಯಂಕಾಲ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ಮನೆ ಮಂದಿಯೆಲ್ಲ ಕೂತು ಪೀಯಾನೊ, ತಾಳ ಭಾರಿಸುತ್ತ ಗಣೇಶನ ಭಜನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆ ದಿನ ಚಂದ್ರನನ್ನು ನೋಡಬಾರದು ಅಪವಾದ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಲು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತೆ ತುಪ್ಪದ ದೀಪ, ಮಂಗಳಾರತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ನಮಸ್ಕಾರ ಶಕ್ತಿಯಿರುವ ಮನೆ ಮಂದಿಯೆಲ್ಲ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕೂಡಾ ಮೊದಲಿಂದ ಬಂದ ನಿಯಮ.

ಇನ್ನು ಮಾರನೆಯ ದಿನ ಇಲಿ ಪಂಚಮಿ.

ಆ ದಿನ ಕೂಡ ಗಣೇಶನ ನೈವೇಧ್ಯಕ್ಕೆ ಪಂಚ ಭಕ್ಷ ಆಗಬೇಕು. ಇದಲ್ಲದೆ ಅನ್ನ, ಚಿತ್ರಾನ್ನ, ಹಾಲು ಮೊಸರು ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದ ಭಕ್ಷಗಳ ನೈವೇದ್ಯಕ್ಕೆ ಅಣಿಗೊಳಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಪೂಜೆ ಮಂಗಳಾರತಿ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಆ ದಿನ ಅಡಿಗೆಯ ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಅಂದರೆ ಹವ್ಯಕರಲ್ಲಿ ಅನ್ನ ಮುಸುರೆ ಅನ್ನುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಯಾವುದೆ ಉಪವಾಸದ ದಿನ ಅಥವಾ ದಿನ ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆಗಿಂತ ಮೊದಲು ಅನ್ನವನ್ನು ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲ. ಚೌತಿ ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಅನ್ನವನ್ನು ನೈವೇದ್ಯಕ್ಕೆಂದು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಹಿರಿಯರು ಅದರಲ್ಲೂ ಗಣೇಶ ಸಹಸ್ರನಾಮ ಓದಿದವರು ಆ ದಿನ ಅನ್ನವನ್ನು ಊಟ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅನ್ನವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಕೈ ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇನ್ನು ದೇವರಿಗೆ ಅನ್ನವನ್ನು ನೈವೇದ್ಯಕ್ಕೆ ಇಡುವ ಜಾಗಕ್ಕೆ ನೀರು ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಿ ಬೆರಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಸ್ತಿಕ್ ಚಿನ್ನೆ ಬರೆದು ಅಲ್ಲಿ ಅನ್ನದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಬಾಳೆ ಎಲೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಇಡಬೇಕು. ನೈವೇದ್ಯಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಕ್ಷಗಳಿಗೂ ತುಪ್ಪವನ್ನು ಅಬ್ಬಿಗೆರೆ (ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ) ಮಾಡಬೇಕು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನೈವೇದ್ಯ ಭಕ್ಷಗಳಿಗೆ ತುಳಸಿ ನೀರು ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿ ಶುದ್ದ ಮಾಡಿ ಮಂತ್ರ ಹೇಳಿ ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆ ನಂತರ ದೇವರ ಪ್ರಸಾದವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನ್ನ ಇಟ್ಟ ಜಾಗ ನಂತರ ನೀರಿನಿಂದ ಒರೆಸಬೇಕು. ಅಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಅನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ. ಅನ್ನಪೂರ್ಣೆ, ಆದಿ ಶಕ್ತಿ, ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಒಂದು ಅಂಗ. ಊಟಕ್ಕೆ ಅನ್ನ ಬಡಿಸಿದಾಗ ತಿನ್ನುವ ಮೊದಲು “ಅನ್ನ ಪೂರ್ಣೆ ಸದಾ ಪೂರ್ಣೆ ಪ್ರಾಣವಲ್ಲಭೆ………..” ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳಿ ಮನದಲ್ಲೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಊಟ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇನ್ನು ಉಪನಯನವಾದ ಗಂಡಸರು, ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಊಟದೆಲೆಯ ಸುತ್ತ ನೀರನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಬೆರಳಿನಿಂದ ಹಾಕಿ ಮಂತ್ರ ಹೇಳಿ ದರಿಸುವ ಕ್ರಮ ಮಾಡಬೇಕು‌. ಎಡಗೈಯ್ಯ ಪವಿತ್ರ ಬೆರಳು ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಇಟ್ಟು ಬಲಗೈಯ್ಯಿಂದ ಒಂದೊಂದೇ ಅನ್ನದ ಅಗುಳನ್ನು ಎಲೆಯ ಬಲಗಡೆ ಪಕ್ಕದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಸಾಲಾಗಿ ಮೇಲಿಂದ ಕೆಳಗೆ ನಾಲ್ಕು ಅಗುಳು ಇಡುತ್ತಾರೆ. “ಯಮಾಯಸ್ವಾಹಾ, ಯಮಧರ್ಮಾಯಸ್ವಾಹಾ……” ಹೀಗೆ ಮಂತ್ರ ಹೇಳುತ್ತ ಅಗುಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಬಾಯಿಗೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ದರಿಸುವುದು ಎಂದು ಹೇಳುವುದು.

ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ದಿನ ಗೋವಿಗೆ ಗೋಗ್ರಾಸ ಅಂದರೆ ದೇವರಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ಆಗುವ ಮೊದಲೆ ಮಾಡಿದ ಅಡಿಗೆ ತಿಂಡಿ ಏನೆ ಇರಲಿ ಮೊದಲೆ ಜೋಡಿಸಿದ ಎರಡು ಕುಡಿಬಾಳೆ ಎಲೆಯನ್ನು ಒಂದು ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅದರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಾಕಿ ತೆಗೆದಿಡಬೇಕು. ತೀರ್ಥ ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆ ಆದ ಇದನ್ನು ಸಂಜೆ ಗೋವುಗಳಿಗೆ ತಿನ್ನಲು ಕೊಡಬೇಕು. ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಕುಂಕುಮ ಹೂ ಅಕ್ಷತೆ ಹಾಕಿ ಪಾದಕ್ಕೆ ನೀರು ಹಾಕಿ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಇನ್ನು ಪ್ರತಿ ಅಮವಾಸ್ಯೆ, ಹುಣ್ಣಿಮೆ, ಹಸು ಕರು ಹಾಕಿದಾಗ, ಮೇಯಲು ಕಳಿಸಿದ ಹಸು ಕಳೆದು.ಹೋದಾಗ, ಎಲ್ಲ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ, ಮುದುವೆ ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಊರವರೆಲ್ಲ ನಂಬಿರುವ ಚೌಡಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪದ್ದತಿ ಇಂದಿಗೂ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಚೌಡಿ ಕಟ್ಟೆಯೆಂದು ಇರುತ್ತದೆ. ಊರ ಕಾಯುವ ದೇವತೆ ಅವಳು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ. ಆದುದರಿಂದ ಈ ಹಬ್ಬದಲ್ಲೂ ಚೌಡಿಗೆ ಪೂಜೆ ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಗಣೇಶನನ್ನು ಕೆಲವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಿನ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ನಾಲ್ಕು ದಿನ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಅನಂತ ಚತುರ್ಧಶಿಯವರೆಗೂ ಗಣೇಶನನ್ನು ಇಟ್ಟು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲೊಂದು ಇಲ್ಲೊಂದು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವರ್ಷ ತಂದ ಗಣಪನನ್ನು ಹಾಗೆ ಇಟ್ಟು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ ತಂದ ಗಣಪನನ್ನು ನೀರಲ್ಲಿ ಬಿಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಕೂಡಾ ಈಗಲೂ ಇದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಇಲಿ ಪಂಚಮಿಯ ದಿನ ಸಾಯಂಕಾಲವೆ ಗಣೇಶನನ್ನು ನೀರಿಗೆ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಕಾರಣ ನಮಗೆ ಮನಸಿಗೆ ಬಂದ ವರ್ಷ ಗಣೇಶನನ್ನು ಇಟ್ಟು ಪೂಜಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಅಥವಾ ಒಂದು ವರ್ಷ ತಂದು ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ಮತ್ತೆ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಗಣೇಶನನ್ನು ತಂದು ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದು ಬಿಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಯಾರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅನಾದಿ ಕಾಲದಿಂದ ಗಣೇಶನನ್ನು ತಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರೊ ಅವರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಗಣೇಶನನ್ನಿಟ್ಟು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆ ಗಣೇಶನನ್ನು ನೀರಿಗೆ ಬಿಡುವ ಪದ್ದತಿ ಕೂಡಾ ಹಿಂದಿನಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಂತೆ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು. ವಿಘ್ನ ನಿವಾರಕ, ಶಿಷ್ಟರ ರಕ್ಷಕ, ಸಕಲಕೂ ಅವನೆ ಕಾರಣ, ಸರ್ವ ಕಾರ್ಯಕೂ ಅವನಿಗೆ ಮೊದಲ ಪೂಜೆ ಇದು ಹವ್ಯಕ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ನಂಬಿಕೊಂಡಿರುವ ದೈವ ಭಕ್ತಿ. ಇಂದಿಗೂ ದೇವರ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿ ಇಲ್ಲದ ಮನೆಗಳಿಲ್ಲ. ನಂದಾ ದೀಪ, ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆ, ನೈವೇದ್ಯ ಆಗಲೇ ಬೇಕು. ಪೂಜೆ ಮಾಡದೆ ಯಾರೂ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಊಟ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಪುನಃ ಸಾಯಂಕಾಲ ಐದು ಗಂಟೆಯ ನಂತರ ಮನೆಯ ಯಜಮಾನ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಮಡಿಯುಟ್ಟು ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ಮಂತ್ರ ಹೇಳುತ್ತ ಗೌರಿ ಕಲಶದ ನೀರಿನಿಂದ ದೇವರಿಗೆ ಅಭಿಶೇಕ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆಗಷ್ಟೆ ಕರೆದ ಹಾಲು ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡಿ ಮಂಗಳಾರತಿ ಬೆಳಗಿ ಗಣೇಶನನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಅದೇ ಪವಿತ್ರ ನೀರನ್ನು ಇಡೀ ಮನೆಗೆ, ಮನೆಯ ಜನರಿಗೂ ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಇರುವ ಪಟಾಕಿಯೆಲ್ಲ ಹೊಡೆದು ಕುಣಿದು ಕುಪ್ಪಳಿಸುವ ಗಲಾಟೆ ದೊಡ್ಡವರೂ ಮಕ್ಕಳಂತಾಗಿ!

ಗಣೇಶ ಮತ್ತು ಗೌರಿಯನ್ನು ಕಳಿಸುವ ತಯಾರಿ :

ಒಂದು ಬುಟ್ಞಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಪಲವಳಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದೆರಡು ಗೌರಿ ಹೂವು,ತರಕಾರಿ, ಹಣ್ಣು, ಮಾವಿನ ಎಲೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮೊದಲು ಈ ಬುಟ್ಟಿ ಹೊತ್ತ ಹಿರಿಯ ಮುತ್ತೈದೆ ಹೆಂಗಸು ಮುಂದೆ ನಡೆದರೆ ಅವಳ ಹಿಂದೆ ಗಣೇಶನನ್ನು ಹೊತ್ತ ಯಜಮಾನ ಅವರ ಹಿಂದೆ ಮನೆ ಮಂದಿ ಹೀಗೆ ಜಾಗಟೆ ಭಾರಿಸುತ್ತ ಹಾಡು ಹೇಳುತ್ತ ಊರಿನ ಎಲ್ಲರ ಮನೆಯವರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಗಣೇಶನನ್ನು ನೀರಿಗೆ ಬಿಡಲು ಊರ ಮುಂದಿನ ಕೆರೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಮೊದಲೆ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿದ ಕೆರೆಯ ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲರ ಮನೆಯ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಾಲಾಗಿ ಇಟ್ಟು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹೂ ಅಕ್ಷತೆ ಎಲ್ಲರೂ ಹಾಕಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಗಣೇಶನನ್ನು ನೀರಿಗೆ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲ ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿ ಬಿಡುವಾಗ ” ಮೋರೆಯಾ ಮೋರೆಯಾ ಮಂಗಳ ಮೂರ್ತಿ ಮೋರೆಯಾ, ಗಣಪತಿ ಬಪ್ಪ ಮೋರೆಯಾ ” ಎಂದು ಏರು ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರೆ ಹೆಂಗಸರ ಬಾಯಲ್ಲಂತೂ ಹಾಡು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ದುಃಖದ ಛಾಯೆ. ಮುದ್ದಾದ ಗೌರಿ ಮನೆ ಮಗಳು. ಚಂದದ ಗಣೇಶ ಎಲ್ಲರ ಅಚ್ಚು ಮೆಚ್ಚು. ಹಬ್ಬದ ಉತ್ಸಾಹ ಇಳಿದು ಮನಸು ಭಣ ಭಣ. ಇದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೆಂಗಸರ ಹಾಡು ” ಗೌರಿ ನಡೆದಳಲ್ಲಾ ಮುದ್ದು ಬಾಲನೊಳಗೊಂಡು……….” ಈ ಹಾಡು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರೆ ಕಣ್ಣು ಹನಿಯಾಗದಿರದು!!
ಮನೆಯೊಳಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಾಗ ಏನೊ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಭಾವ. ಸುಸ್ತಾದ ದೇಹ ಆ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಬೇಗ ಊಟ ಮುಗಿಸಿ ಮಲಗುವುದು.

ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಗಣೇಶನಿಗೆ ಅಕ್ಷತ ಹಾಕಿ 101 ಗಣೇಶನ ದರ್ಶನ ಮಾಡುವ ಪದ್ದತಿ ಅನಾದಿ ಕಾಲದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಇದು ಪುಣ್ಯದ ಕೆಲಸವೆಂದು ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೋದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಗಣೇಶನಿಗೆ ಅಕ್ಷತ ಹಾಕಿ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಬೇಕು. ಹಬ್ಬದ ಮಾರನೆ ದಿನದಿಂದ ಯಾರೆ ಮನೆಗೆ ಬರಲಿ ಚಕ್ಕುಲಿ, ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ತುಪ್ಪ ಹಾಕಿ ತಿನ್ನಲು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಪರಿಚಯದವರ ಮನೆಗೆ, ನೆಂಟರಮನೆಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಈ ಎರಡೂ ಭಕ್ಷಗಳನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ಒಯ್ಯಬೇಕು.

ಯಾರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಸ್ತಿ ದಿನ ಗಣೇಶನನ್ನು ಇಡುತ್ತಾರೊ ಅವರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಜೃಂಭಣೆಯ ಮಂಟಪ ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಪಿಟೇಷನ್. ಚಕ್ರ, ಕಾರಂಜಿ, ಬೊಂಬೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲ ಬ್ಯಾಟರಿ ಶೆಲ್ಲಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಕರೆಂಟಿಂದ ಅವುಗಳು ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ರಾತ್ರಿ ಭಜನೆ, ಭಾಗವತರಿಂದ ಅಹೋರಾತ್ರಿ ಹರಿಕಥೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ನೃತ್ಯ ಕಾರ್ಯ ಕ್ರಮ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಇನ್ನು ಕೆಲವರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನಂತೆ ಗಣಪತಿ ತಂದು ವಿಜೃಂಭಣೆಯ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗದಿದ್ದವರು ಉಧ್ಯಾಪನೆಯ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ದಾನ ಕೊಟ್ಟು ಗಣೇಶನನ್ನು ತರುವ ರೂಢಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಮೃತ್ಯುಕೆ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ಆದ ನಂತರ ಅದೇ ದಿನ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ.

ಕಾಲ ಸರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವ ಆಚರಣೆ ಇಂದಿಗೂ ಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲ.