ನೆನಪಿನ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ

ಇನ್ನೂ ನಿದ್ದೆಯ ಮಂಪರು. ಬೆಳಗಿನ ಗಡ ಗಡ ಚಳಿಯಲ್ಲವೆ ಈ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಮಾಸ. ಹೀಗಂತ ನಾ ಕರೆಯೋದು ಇನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೊಂದು ಸವಿ ಸವಿಯಾದ ನೆನಪು ಈ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ. ಹೊದ್ದ ಹೊದಿಕೆ ಇನ್ನೂ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದು ಹೊರಳಿ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದೆ ಅಜ್ಜಿ ಎದ್ದೇಳೆ ಅಂದರೂ. ಅವಳ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸ ಮೂರು ವರ್ಷ ಫ್ರಾಕು ಲಂಗ ಹಾಕಿ ಕುಣಿಯೊ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ. ಆದರೀ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಹಬ್ಬ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಸಡಗರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆಂಬುದು ಅಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದು. ಈ ಹಬ್ಬದ ನೆನಪಿನ ಬುತ್ತಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟವಳು ನನ್ನಜ್ಜಿ. ಅದಕ್ಕೇ ಇಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ಪ್ರತೀ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ದಿನ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ ಅವಳು ಕಾಲವಾದರೂ ; ಅಂದಿನ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಡಗರ, ಅಜ್ಜಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಳೆದ ಹಬ್ಬಗಳ ಸಾಲು ಮಾತು,ನಗು,ಅಜ್ಜಿಯ ಕೋಪ ಅವಳ ತಲೆ ತಿನ್ನೋ ಮಾತಿಗೆ ಇತ್ಯಾದಿ.

ಆ ಊರಿಗೆ ಇರುವುದೇ ಮೂರು ಮನೆ ಒಂದೇ ಕೋಳು,(ಅಂಕಣ) ಒಂದೇ ಕುಟುಂಬ ಮೂರು ಭಾಗವಾಗಿ. ಆದರೂ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಮನೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಲು ಚಿಕ್ಕ ಬಾಗಿಲಿನ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಸದಾ ಮೂರೂ ಮನೆ ಸುತ್ತಾಡೋದು ನನ್ನ ಚಾಕರಿ, ನನ್ನದೇ ಮನೆ ಅನ್ನೋ ತರಾ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಒಬ್ಬರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ತಯಾರಿ ನಡೀತಾ ಇತ್ತು. ಅವರು ಹೇಳ್ತಿದ್ದರು ಬೆಳಗಿನ ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗೆಲ್ಲಾ ಎದ್ದು ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಕಾಳು ಮಾಡಬೇಕು ಮುಳ್ಳು ಬರುತ್ತದೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಚಳಿಯಲ್ಲಿ. ನನಗೋ ತಲೆ ಬುಡ ಅರ್ಥ ಆಗದೆ ಬೇಡಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿ ಬಯ್ಸಿಕೊಂಡೆ ನನ್ನಜ್ಜಿ ಹತ್ರ. ” ಹೋಗೆ ಅದೆಂತಾ ಆ ನಮ್ನಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳ್ತೆ? ಅಷ್ಟು ಕುತೂಹಲ ಇದ್ರೆ ನೀನೂ ಬೆಳಗ್ಗೆ ನಾಕ್ಕಂಟೀಗೆ ಎದ್ಕಂಡು ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಕೂತ್ಕಂಡು ನೋಡು “ಎಂದು ಸವಾಲಾಕಿದರು. ಕೆಟ್ಟ ಕುತೂಹಲ ಮುಳ್ಳು ಅಂದರೆ ಅದು ಹೇಗೆ, ಏನು, ಎತ್ತಾ? ಬಿಡ್ತೀನಾ? ಸರಿ ಅಜ್ಜಿ ಸವಾಲಿಗೆ ನಾನೂ ಸವ್ವಾ ಸೇರು.

ಅಜ್ಜಿಗೆ ಹೇಳಿದೆ “ಬೆಳಗ್ಗೆ ನಾಕ್ಗಂಟೀಗೆ ಎಬ್ಸು. ಆನೂ ನೋಡವು.” ಅಜ್ಜಿ ನಕ್ಕಳು ಸಣ್ಣದಾಗಿ.

ಮಾರನೇ ದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ನಾಲ್ಕಕ್ಕೆಲ್ಲಾ ಎದ್ದು ಸೀದಾ ಅವರ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ನೋಡ್ತೀನಿ. ಆಗಲೇ ಒಂದಿಬ್ಬರು ಎದ್ದು ಬಟ್ಟಲಲ್ಲಿ ಕೈ ಆಡಿಸ್ತಿದ್ದಾರೆ! ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಗಿ ನಿಗಿ ಕೆಂಡದ ಒಲೆ. ಅದರ ಮೇಲೆ ಒಂದು ದೋಸೆ ಹೆಂಚು. ನನ್ನ ನೋಡಿ,

“ನೀ ಎಂತಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟ ಲಗೂನೆ ಎದ್ಕಂಡು ಬಂಜೆ? ಈನಮನಿ ಚಳಿ ಹೋಗ್ ಮಲಕ್ಕ ನಡಿ” ಅಂದರೂ ಬಿಡದೆ

“ಅದೆಂತದು ಕೈ ಆಡಿಸೋದು ಅಂದೆ.”

“ಅದಾ… ಯಳ್ಳು ಒಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಜೀರಿಗೆ”

“ಎಂತಾ ಮಾಡಲ್ಲೆ ಇದು? ಹೀಂಗೆಂತಕ್ಕೆ ಮಾಡ್ತೆ?”

ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಚಂದದ ಅಕ್ಕ ಇದ್ದಳು. ನಾವೆಲ್ಲ ಅವಳನ್ನು “ಅಕ್ಯಾ” ಎಂದೇ ಕರೆಯೋದಾಗಿತ್ತು. ಅವಳು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸದಲ್ಲೂ ನಿಪುಣೆ,ಎಲ್ಲರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಅವಳ ಹೊಗಳಿಕೆ. ಅವಳ ಜೊತೆ ನನಗೂ ಸಲಿಗೆ ಜಾಸ್ತಿ ಇತ್ತು. ನನ್ನನ್ನು ಹತ್ತಿರ ಕೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅವಳು ಮಾಡುವ ಈ ಯಳ್ಳಿನ ಸಮಾಚಾರ ಎಲ್ಲಾ ಹೇಳುತ್ತ

“ನೀನೂ ಮಾಡ್ತ್ಯ? ಆ ಹೇಳ್ಕೊಡ್ತಿ. ಬಾ ಕೂತ್ಕ ಇಲ್ಲಿ. ”

ಸರಿ ನನ್ನ ಕೈಗೂ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಬಟ್ಟಲು ಬಂದಿತು. ಉತ್ಸಾಹದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣು ನಿದ್ದೆ ಸರಿಸಿತ್ತು. ದಿನಾ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ನಾಲ್ಕಕ್ಕೆಲ್ಲಾ ಎದ್ದೇಳದು, ಅವಳ ಜೊತೆ ಕೂತು ನನಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಬಟ್ಟಲಲ್ಲಿ ಅವಳು ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟಂತೆ ಕೈ ಆಡಿಸೋದು. ಹೀಗೆ ಸುಮಾರು ಏಳೆಂಟು ದಿನ ಆಗಿರಬಹುದು ಎಳ್ಳು ಜೀರಿಗೆ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣ ತಳೆದು ಕ್ರಮೆಣ ನಕ್ಷತ್ರದಂತೆ ತನ್ನ ಮೈ ಸುತ್ತ ಚೂಪು ಚೂಪಾದಂತ ಆಕೃತಿಗಳು ಮೂಡಲು ಶುರುವಾಯಿತು. ಮೊದಲೆಲ್ಲ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗೊ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಕಾಳು ನೋಡಿದ್ದೆ ಆದರೆ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಕಾಳು ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದು ಗೊತ್ತೇ ಇರಲಿಲ್ಲ.

” ಈಗ ಸಾವಕಾಶ ಕೈ ಆಡಿಸು. ಮುಳ್ಳು ಮುರಿದು ಹೋಗಲಾಗ ಗೊತ್ತಾತನೆ?”

ನನಗೊ ಕುಣಿಯೋದೊಂದು ಬಾಕಿ. ಮುಳ್ಳು ಅಂದರೆ ಗುಲಾಬಿ ಮುಳ್ಳು, ಕೌಳಿಕಾಯಿ ಮುಳ್ಳು ಇಷ್ಟೇ ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಮುಳ್ಳು ಹೊಸದು. ಮುಳ್ಳಂತೆ ಚೂಪಾಗಿದ್ದರೂ ಕೈಗೆ ಚುಚ್ಚೋ ಮುಳ್ಳಲ್ಲ. ಆಶ್ಚರ್ಯ ಬೇರೆ. “ಎಷ್ಟು ಚಂದ ಕಾಣ್ತಲೆ ಈಗಾ ಅಕ್ಯಾ? ಅಜ್ಜಿಗೆ ತೋರ್ಸಿಕ್ಕೆ ಬರಲ” ಅಂದೆ.

” ಇರೆ , ನಾಳೆನೂ ಒಂದಿನ ಮಾಡನ. ಕಡಿಗೆ ತೋರ್ಸಲಕ್ಕಡೆ.”

ಮಾರನೇ ದಿನ ಅಜ್ಜಿ ನಾ ಮಾಡಿದ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಕಾಳು ಕಂಡು ಮುಖ ಊರಗಲ ಆಗಿತ್ತು. ಅಜ್ಜನ ಹತ್ತಿರ ಹೇಳಿದಾಗ ಬಕ್ಷಿಸ್ ಜಾಸ್ತಿ ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು . ಅಜ್ಜಿ ಕಂಜೂಷಿ ಅಂತ ಬಯ್ಕೊಂಡಿದ್ದೆ ಬರೀ ಎಂಟಾಣೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅಜ್ಜ ಎಂಟಾಣೆದು ಎರಡು ನಾಣ್ಯ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ.

ಮತ್ತೆ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಈ ರೀತಿ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಕಾಳು ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಆಗಲೇ ಇಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಅಕ್ಕನಿಗೆ ಮದುವೆ ಆಗೋಯ್ತು. ಅದೇ ಮೊದಲು ಅದೇ ಕೊನೆ. ಮತ್ತೆ ಆ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಕಾಳು ನಾನು ಮಾಡಲೇ ಇಲ್ಲ.

ಹೀಗೆ ಶುರುವಾದ ಮುಳ್ಳಿನ ಕುತೂಹಲ ನಾನು ಆರನೇ ಕ್ಲಾಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುವಾಗಲೇ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಕಾಳು ಮಾಡಿ ಜಯಿಸಿದ್ದೆ. ಒಂದೆಳೆ ಸಕ್ಕರೆ ಪಾಕ ಮಂದವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತೊಟ್ಟು ತೊಟ್ಟೇ ಎಳ್ಳು ಜೀರಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣಕ್ಕೆ ಹಾಕುತ್ತ ಮಧ್ಯೆ ಮಧ್ಯೆ ಬೆಚ್ಚಗೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ಜಾಸ್ತಿ ಸಕ್ಕರೆ ಪಾಕದ ಹುಂಡುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮುಳ್ಳು ಬಂದ ಮೇಲೆ ಅದು ಮುರಿಯದಂತೆ ಕೈ ಆಡಿಸುತ್ತ ಮಾಡಬೇಕು. ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಕಾಳು ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟ ; ಆದರೆ ನೋಡಲ ಅತೀ ಸುಂದರ. ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಕುಸುರೆಳ್ಳು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವದ ಚಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೂತು ಮಾಡಿದರೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮುಳ್ಳು ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಪ್ರತೀತಿ.

ನಮ್ಮ ಮಲೆನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಕಾಳು ಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕೊಬ್ಬರಿ ಬೆಲ್ಲ ತುಂಡರಿಸಿ ಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಇಲ್ಲ. ಸಕ್ಕರೆ ಅಚ್ಚು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಎಳ್ಳು, ಕೊಬ್ಬರಿ, ಬೆಲ್ಲ, ಏಲಕ್ಕಿ, ತುಪ್ಪ ಎಲ್ಲಾ ಹಾಕಿ ಎಳ್ಳು ಉಂಡೆಮಾಡಿ, ಹೊಸ ಅಕ್ಕಿ ಹಾಲು ಪಾಯಸ ಮಾಡಿ ಜೊತೆಗೆ ಕಬ್ಬು ಸಿಗಿದು ಹೋಳುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಹಣ್ಣು ಕಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಇನ್ನಿತರ ಭಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಬ್ಬದ ದಿನ ದೇವರಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ.

ಇಂದಿನಿಂದ ಉತ್ತರಾಯಣ ಪುಣ್ಯ ಕಾಲ ಶುರು. ಸ್ವರ್ಗದ ಬಾಗಿಲು ತೆಗೆಯುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಶೃದ್ಧೆಯಿಂದ ಪೂಜೆ ದಾನ ಧರ್ಮ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪಾಪವೆಲ್ಲ ಕಳೆದು ಸತ್ತ ನಂತರ ಸ್ವರ್ಗ ಸೇರುತ್ತಾರೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ. ಮಹಾಭಾರತ ಯುದ್ಧ ನಡೆದಾಗ ಇಶ್ಚಾ ಮರಣಿಯಾದ ಭೀಷ್ಮ ಪಿತಾಮಹ ಮುಳ್ಳಿನ ಮಂಚದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿ ಪ್ರಾಣ ಬಿಡಲು ಈ ದಿನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಕಥೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಕೆಲವರು ಗೋ ದಾನ, ದವಸ ಧಾನ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿ ದಾನ ಮಾಡುವ ರೂಢಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಯಾವುದೇ ಹಬ್ಬ ಬರಲಿ ಮಾಡಿದ ಅಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ “ಗೋಗ್ರಾಸ” ಅಂತ ಎಲ್ಲ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ಕುಡಿ ಬಾಳೆಯ ಎಲೆಯಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿಟ್ಟು ಸಾಯಂಕಾಲ ಹಸುಗಳು ಮೆಂದು ಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ ಅವುಗಳಿಗೆ ತುತ್ತು ನೀಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಈಗಲೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.

ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆ ತೊಟ್ಟು ಮನೆ ಮಂದಿಗೆ ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕದವರಿಗೆಲ್ಲ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಕಾಳು ಕೊಟ್ಟು “ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಹಬ್ಬದ ಶುಭಾಶಯಗಳು, ಎಳ್ಳು ಬೆಲ್ಲ ತಿಂದು ಒಳ್ಳೊಳ್ಳೆ ಮಾತಾಡು” ಎಂದು ನಗೆಯ ಹೂರಣ ಮೆಲ್ಲೋದು. ಹಿರಿಯರಿಂದ ಬರುವ ಶಹಬ್ಬಾಸ್ಗಿರಿ ಅವರಿಂದ ಏನಾದರೂ ಬಕ್ಷಿಸ್ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕರೆ ಮತ್ತೊಂದಷ್ಟು ಖುಷಿಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಆ ವರ್ಷ ಮಾರಿಕಾಂಬಾ ಜಾತ್ರೆ ಇದ್ದರೆ ದುಡ್ಡು ಒಟ್ಟಾಕೊ ಬುದ್ಧಿ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಭೋಜನ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನೂ ಬಿಡದೆ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ತಲೆಯಲ್ಲಿ . ಎಲ್ಲರ ಮನೆ ಪೂಜೆಗೆ ತಪ್ಪದೇ ಹಾಜರಾಗೋದು ದೇವರ ಹೂವಿನ ಪ್ರಸಾದ, ತೀರ್ಥಕ್ಕಿಂತ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಕಥೆಗೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಸಾದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ನಿಲ್ಲೋದು. ಹಬ್ಬ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಡಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಕಾಳು ಮೇಲಿರುವ ನಾಗಂತ್ಕೆ (ಶೆಲ್ಪ) ಯಿಂದ ತೆಗೆಯಲು ಹೋಗಿ ಡಬ್ಬಾನೇ ಬಿದ್ದು ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಕಾಳೆಲ್ಲ ಅಡಿಗೆ ಮನೆಯೆಲ್ಲ ಹರಡಿ ಮತ್ತೆ ಅಜ್ಜಿ ಹತ್ತಿರ ಬಯ್ಸಕಂಡಿದ್ದಂತೂ ಮರೆಯೋಕೆ ಸಾಧ್ಯ ಇಲ್ಲ. ಸಖತ್ ಉಡಾಫೆ ಬುದ್ಧಿ !!

” ಆ ಎಂತಾರು ಬೇಜಾರು ಮಾಡಿದ್ರೆ ಮನಸಲ್ಲಿ ಇಟ್ಕಳಡಾ. ಇಬ್ಬರೂ ಮರೆತು ಬಿಡನ ಅಕಾ” ಹೀಗೆ ಹೇಳುವುದು ಮಾರನೇ ದಿನ ಅದೇ ಹೊಸಾ ಲಂಗದಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋದಾಗ ಕ್ಲಾಸಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಕಾಳು ಕೊಟ್ಟು ಶುಭಾಶಯ ಹೇಳಿ ಪಂಚರಿಲ್ಲದ ರಾಜಿ ಪಂಚಾಯಿತಿ. ಮತ್ತದೇ ಜಗಳ ಮಾರನೇ ದಿನ ಶುರುವಾದರೂ ಆ ದಿನ ಮಾತ್ರ ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ. ಏಕೆಂದರೆ ಹೊಸ ಲಂಗದ ವರ್ಣನೆ. ನೀ ಎಷ್ಟು ದುಡ್ಡು ಒಟ್ಟಾಕಿದ್ದೆ? ಮಾರಿ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಎಂತಾ ತಂಗಂಬನ? ” ಇಂತದ್ದೆ ಮಾತು. ಆ ದಿನ ಇಡೀ ಇದೇ ಸಡಗರ ಓಡಾಟ ಶಾಲೆ ತುಂಬ. ಅದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಕರೂ ಸಾಥ್ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಬ್ಬದ ದಿನವಂತೂ ಶಾಲೆಗೆ ರಜೆ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಆಗಿತ್ತು.

ನಾವಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ದೇವರು ಯಾಕೆ ಈ ನೆನಪನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೊ ಏನೊ? ಕಹಿ ಗಳಿಗೆ ಬೇಡಾ ಬೇಡಾ ಅಂದರೂ ನೆನಪಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಮರೆಯೋಕ್ಕೇ ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಏನು ಮಾಡೋದಪ್ಪಾ ಅಂತ ವ್ಯಥೆ ಪಡುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಇಂತಹ ಸುಂದರ ನೆನಪುಗಳು ನೆನಪಾಗಿ ಉಳಿದು ಆಗಾಗ ನೆನಪಾಗಿ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತೆ ಬಾಲ್ಯಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟು ಹೃದಯ ಖುಷಿಯಿಂದ ಹಕ್ಕಿಯಂತಾಗುವುದು ನಿಶ್ಚಿತ.

ಎಲ್ಲಾ ಓದುಗರಿಗೂ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಹಬ್ಬದ ಹಾರ್ಧಿಕ ಶುಭಾಶಯಗಳು.

13-1-2017 4.13pm

Advertisements

ನಡುಗಿದ ಹನುಮಾ….??

ಹನುಮ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ
“ನನ್ನ ಹಬ್ಬ ನೀವ್ ಎಂತಕ್ ಮಾಡೂದು?”

ಆದರೆ ಜನ ಕೇಳಬೇಕಲ್ಲಾ.

ಗುಡಿ ಗೋಪುರಗಳು ಎದ್ದು ನಿಂತಿವೆ
ಎಲ್ಲಂದರಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವ ಮೂರ್ತಿಯಂತೆ
ಏಕಶಿಲಾ ಮೂರ್ತಿಯಂತೆ ಹಾಗೆ ಹೀಗೆ^^^^^
ಮತ್ತೊಂದು ಮಗದೊಂದು
ನಗರ ಬೆಳೆದಂತೆ ದಾರಿ ಸವೆದಂತೆ ಜನ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ
ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಎಲ್ಲವೂ ಬದಲಾಗಬೇಕಲ್ವಾ?

“ಅದೌದು,
ಅಲ್ಲಾ ನಾ ಯಾವ ಗುಡೀಲಿ ಹೇಳಿ ಹೋಗಿ ಕೂಕಳ್ಲಿ?
ಅಬ್ಬಾ! ಅದ್ಯಾವ್ ಪಾಟಿ ವಿಳ್ಯೆದೆಲೆ ಹಾರ
ಸುತ್ತಿ ಸುತ್ತಿ ನನ್ನ ಮೈಯ್ಯೆಲ್ಲ ಬಲೂ ಒಜ್ಜಿ
ಪೊಗದಸ್ತಾಗಿ ತಿನ್ನೂ ತಿನ್ನೂ ಅಂತೀರಿ
ನನಗೂ ಹೊಟ್ಟಿ ಕೇಡೂಕಿತ್ ಮತ್ತೆ…..
ಅದು ಗೊತ್ತಿತ್ತಾ ನಿಮಗೆ?”

ಹೇಳುವ ಹನುಮನ ಮಾತು
ಬಾಜಾ ಭಜಂತ್ರಿಯ ಗೌಜು ಗಲಾಟೆಯಲ್ಲಿ
ಅಖಾಡದಲ್ಲಿ ಉಡುಗಿ ಹೋಯಿತು.

ಹನುಮಾ ಮೂತಿ ಊದಿಸಿಕೊಂಡು ನೋಡ್ತಾನೇ ಇದ್ದಾ!
ಜನ ಬರೋದು ಹೋಗೋದು ನಡಿತಾನೇ ಇತ್ತು
ಬಗ್ಗಿ ಬಗ್ಗಿ ತನ್ನ ಬಾಲದ ಕಡೆ
ನೋಡ್ತಾನೇ ಇದ್ದ ನೋಡ್ತಾನೇ ಇದ್ದಾ
ಅವನಿಗೆ ಅನುಮಾನ ಬಂತು
ಅರೆರೆ ನನ್ನ ಬಾಲಕ್ಕಿಂತ ಜನರ ಕ್ಯೂ ಉದ್ದ ಜಾಸ್ತಿ ಇದೆಯಲ್ಲಾ
ಅರೆ ಇಸಕಿ!
ಕಣ್ಣಲ್ಲೆ ಅಳತೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಮಾಡುತ್ತಾ
ಕೋಪ ನೆತ್ತಿಗೇರಿತು.

“ಬಿಡ್ತೀನಾ ನಾನು ”

ಸುತ್ತದಾ ಸುತ್ತದಾ ಸುತ್ತದಾ^^^
ಮೇಲೆ ಮೇಲೆ ಮೇಲೆ ಏರಿ ಕುಳಿತಾ
ರಾವಣನ ಮುಂದೆ ಕೂತಾಂಗೆ!
ಈ^^^^ಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಾಧಾನ ಆಯಿತು
ಒಮ್ಮೆ ಮುಗುಳು ನಕ್ಕ

“ಆದರೂ^^^^
ಇಲ್ಯಾಕೊ ಇರೋದೇ ಬ್ಯಾಡಾ
ಮಂಡಿ ಬಿಸಿ ಆಯ್ತಿದೆ”

ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ದೃಷ್ಟಿ ಹಾಯಿಸಿದ
ದೂರದಲ್ಲಿ ಮಸಾಲೆ ಅರಿತಾ ಇದ್ದಾರೆ?
ಯಾಕೋ……ಡೌಟು…..

“ಇವತ್ತು ಏನೊ ನನ್ನ ಪೂಜೆ ಮಾಡ್ತೀರು…..
ನಮ್ಮ ವಾನರ ಸೇನೆ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕರೆ ಬಿಟ್ಟಾರಾ?
ಢಮ್ ಢಮಾರ್ ಮಾಡೂಕಿಲ್ಲಾ ಅಂತ ಯಾವ ಗ್ಯಾರಂಟಿ?”

ಮನಸಿಗಾದ ಇರಿಸು ಮುರಿಸು
ಪೂಜಾರಿ ಡೊಂಬರಾಟ, ಭಕ್ತರ ಪರದಾಟ
ಗಡಚಿಕ್ಕುವ ಮೈಕಾಟ.

“ಅಯ್ಯೋ! ಸಾಕಪ್ಪಾ ಈ ಜನರ ಸಾವಾಸ
ನೆಮ್ಮದಿ ಇಲ್ಲದ ಇವರ ಪೂಜಿಗಿಂತ
ನಮ್ಮ ಕಾಡೇ ಎಷ್ಟೋ ವಾಸಿ”

“ನಡಿ ನಡಿರಿ
ಎಲ್ಲಾ ಹೋಪಾ
ಇವರು ಮಾಡುವ ಬರ್ತಡೇನೂ ಬ್ಯಾಡಾ
ಎಂತದೂ ಬ್ಯಾಡಾ
ಇವರನ್ ನಂಬೂಕೆಡಿಯಾ”

ಹನುಮನೂ ಹೆದರಿಬಿಟ್ಟಾ!!

1-12-2017. 1.09pm

ಜನ ಮರುಳೊ ಜಾತ್ರೆ ಮರುಳೊ…!!

ಸಿರಸಿಯ ಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಗಾರದ ಅಂಗಡಿ ಮುಂದೆ ಕೆಲವರು ಸಣ್ಣ ಪೊರಕೆಯಲ್ಲಿ ಧೂಳು ಗುಡಿಸಿ ಬಾಂಡ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ನೀರಿನಿಂದ ಜಾಲಿಸಿ ಬಂಗಾರ ಹುಡುಕುವ ಕಲೆ ಚಿಕ್ಕವಳಿದ್ದಾಗ ನೋಡಿದ ದೃಶ್ಯ ಇಲ್ಲಿಯ ಬಂಗಾರದಂಗಡಿಯ ಜಗಮಗ ಬೆಳಕಲ್ಲಿ ನೆನಪಾಯಿತು. ಸಿಕ್ಕರೆ ಬಂಗಾರ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವರ ಕಮರುವ ಆಸೆಗೆ ನಾನೂ ಬೆರೆತು ಬರೆದೆ ಈ ಕವನ.
^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^

ಕಂಚಿ ಪಿತಾಂಬರ ಜರಿ ಒಡಲು
ನಿರಿಗೆ ಸರಿದಿದೆ ಒಪ್ಪ ಮಡಿಕೆ
ನವಿಲ ನಡಿಗೆಗೆ ತಾಳ ಹಾಕಲು
ಪಳ ಪಳ ಬಂಗಾರ ಹಳದಿ
ವಜ್ರದೋಲೆ ಕಿವಿ ಬುಗುಡಿ
ಸರಮಾಲೆಗಳ ಔತಣ
ಇನಿಯನ ಸವಿ ಮಾತಿನ
ಹಸನಾದ ಹೊದಿಕೆ ಹೊದ್ದು
ನೆರಳ ತೋಳ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ
ಬಳುಕುವ ಬಾಲೆ
ಅಕ್ಷಯಾ
ಏನು ನಿನ್ನ ಲೀಲೆ.

ಇದ್ದವರಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಉಂಟು
ಇಲ್ಲದವರಿಗೆ ಹರಿದ
ಗೋಣಿಯ ಹೊದಕಲು
ಕಣ್ಣು ಹಾಯುವ
ಬಂಗಾರದಂಗಡಿಯ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ
ಬಿದ್ದ ಧೂಳಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ನೀರು
ಜರಡಿ ಮಾಡುವುದ ಕಂಡಿದ್ದೆ
ತಿಳುವಳಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ
ಸಿಗುವುದೆ
ಗುಲಗಂಜಿಯಷ್ಟು ಬಂಗಾರ!

ಗರಿ ಗೆದರಿದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ
ಒಡಲ ತುಂಬೆಲ್ಲ ಆಸೆಗಳ ಹೊಗೆ
ನಾ ಬರಿಗೈಯ್ಯ ಬಡವಿ
ಕಣ್ಣು ಪಿಳಿ ಪಿಳಿ ಕಂಡ ವೈಭವ ನೋಡಿ
ಕಮರಿ ಹೋದ ದಿನಗಳಿಗೆ ಬೀಗ ಜಡಿದು
ಕೊಸರಿ ಬಿಸಾಕಿ ಬಂದಿರುವೆ
ನಖಶಿಕಾಂತ ಬಡಿದೆಬ್ಬಿಸಿದ ಆಸೆಗಳ
ತಣ್ಣನೆಯ ನೀರು ಕುಡಿದು.

ತದಿಗೆಯ ದಿನ ಖರೀದಿ ಕಾರ್ಯ
ಬರುವುದು ಸಿರಿ ಸಂಪತ್ತು
ಕಂಡವರೆಲ್ಲ ಉಸುರಿ ಹೇಳುವರಲ್ಲ
ಬರಿ ಸುಖಾಸುಮ್ಮನೆ
ಹುಟ್ಟಿದ ನಂಬಿಕೆಗಳಿರಬಹುದೆ
ಕಂಡಾಗ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರ ಅನಗತ್ಯ
ಅಬ್ಭರದ ಭರಾಟೆ ಕಾಳ್ಗಿಚ್ಚು
ಆದರೆ ಮಾಯದ ಹುಣ್ಣು
ಹಾಗೆ ಹಸಿಯಾಗಿ ಕೆಂಪಾಗಿ
ಅವಿತು ಕೂತುಬಿಟ್ಟಿದೆ
“ಜನ ಮರುಳೊ ಜಾತ್ರೆ ಮರುಳೊ”
ಅಕ್ಷಯ ತದಿಗೆಯ ಹುಸಿ
ಕಥೆಯಲ್ಲಿ!
8-5-2016. 2.42pm

ಹೊಸ ಸಂವತ್ಸರ …..

ಅರವತ್ತು ಸಂವತ್ಸರಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲರ್ಧ ಮುಗಿದು ಇವತ್ತು ಮಂಗಳವಾರ ಮೂವತ್ತೊಂದನೆ ಸಂವತ್ಸರ ಪ್ರಾರಂಭ. ಹೊಸ ಸಂವತ್ಸರದಲ್ಲಿ ನಾವೆಲ್ಲ ಕಾಲಿಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಇದು ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಪ್ರಾರಂಭ. ಪ್ರಕೃತಿ ಮಾತೆ ಚೈತ್ರ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಮೈ ತುಂಬಿ ನಳ ನಳಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಎಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೂ ವನ ರಾಶಿಯ ಮಧ್ಯೆ ನಡೆದಾಗ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವುದು ಬರೀ ಹಸಿರೇ ಹಸಿರು. ಚಿಗುರೆಲೆ, ಮೊಗ್ಗು,ಹೂ,ಕಾಯಿ ಮಾಮರದ ಕೋಗಿಲೆಗೂ ಹಾಡಲು ಇನ್ನಿಲ್ಲದ ಆತುರ. ಈ ಒಂದೆರಡು ತಿಂಗಳು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಚುಮು ಚುಮು ತಂಗಾಳಿಯ ಹಿತಕರ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಆ ಗಿಡಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆದಾಡುವ ಸೊಬಗಿದೆಯಲ್ಲ ; ವಾವ್! ಮನಸಿಗದೆಷ್ಟು ಉಲ್ಲಾಸ. ಎಷ್ಟು ನಡೆದರೂ ಇನ್ನೂ ಒಂದಷ್ಟು ದೂರ ಸಾಗಿ ಬರೋಣವೆ ಅನ್ನುತ್ತದೆ ಮನಸ್ಸು. ಹಳ್ಳಿ ಗಾಡಿನ ಮಧ್ಯೆ ಇಂತಹ ಅನುಭವ ಸವಿದ ಕ್ಷಣಗಳು ನೂರಾರು. ಈ ವರ್ಷದ ಸಂವತ್ಸರ “ಹೇವಿಳಂಬಿ”.

ಈ ಹೆಸರು ಕಂಡಾಗ ನನಗನಿಸಿದ್ದು ” ಹೇ ಅಂದರೆ ನೀನು, ವಿಳಂಬಿ ಅಂದರೆ ನಿಧಾನ”
ಈ ಸಂವತ್ಸರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಹುಟ್ಟಿರೋದು. ಅಂದುಕೊಂಡೆ ನಾನು ನಿಧಾನ. ಇಷ್ಟು ವರ್ಷದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಏನೂ ಸಾಧಿಸಿಲ್ಲ. ವಿಳಂಬವಾಗಿ ಈಗ ಈ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಹುಟ್ಟಿದ ಸಂವತ್ಸರದಲ್ಲೆ ಇದೆ ನನ್ನ ಭವಿಷ್ಯ ಅಂತ ಒಮ್ಮೆ ನಗು ಬಂತು.

ಆದರೆ ಈ ಸಂವತ್ಸರದ ಅರ್ಥ ಹೀಗಲ್ಲ. ಇದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಬ್ದ. ಇದನ್ನು “ಹೇವಿಳಂಬಿ/ಹೇಮಲಂಬಿ ಎಂದೂ ಇದರ ಉತ್ಪತ್ತಿ ‘ ಹೇಮ ಲಂಬತೇ ಅತ್ರ’ ಎಂದೂ ಇದರ ಅರ್ಥ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂವತ್ಸರದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾರ ಅಥವಾ ಬೆಲೆ ಬಾಳುವ ಇನ್ನಾವುದೆ ವಸ್ತು ತನ್ನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಓದಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡೆ. ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಹುಟ್ಟಿದ ಸಂವತ್ಸರ ಯಾವುದೆಂದು ಇದುವರೆಗೂ ಗಮನಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ನನಗೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ನಂಬಿಕೆ ಇಲ್ಲ. ಈಗ ಈ ಪಟ್ಟಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ತಮಗೂ ಲಭ್ಯವಾಗಲೆಂದು ಇಲ್ಲಿ ಲಗತ್ತಿಸಿದೆ.

ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೊಸ ಸಂವತ್ಸರ ಶುಭವನ್ನೇ ತರಲಿ💐

ಸಂವತ್ಸರಗಳು ಅರವತ್ತು

*( 1867, 1927,1987,)*: ಪ್ರಭವ
*(1868,1928,1988)*: ವಿಭವ
*(1869,1929,1989)*: ಶುಕ್ಲ
*(1870,1930,1990)*: ಪ್ರಮೋದೂತ
*(1871,1931, 1991)*: ಪ್ರಜೋತ್ಪತ್ತಿ
*(1872,1932,1992)*: ಅಂಗೀರಸ
*(1873,1933,1993)*: ಶ್ರೀಮುಖ
*(1874,1934,1994)*: ಭಾವ
*(1875,1935,1995)*:ಯುವ
*(1876,1936,1996)*: ధాత
*(1877,1937,1997)*: ಈಶ್ವರ
*(1878,1938,1998)*: ಬಹುಧಾನ್ಯ
*(1879,1939,1999)*: ಪ್ರಮಾದಿ
*(1880,1940,2000)*: ವಿಕ್ರಮ
*(1881,1941,2001)*: ವೃಷ
*(1882,1942,2002)*: ಚಿತ್ರಭಾನು
*(1883,1943,2003)*: ಸ್ವಭಾನು
*(1884,1944,2004)*: ತಾರಣ
*(1885,1945,2005)*: ಪಾರ್ಥಿವ
*(1886,1946,2006)*: ವ್ಯಯ
*(1887,1947,2007)*: ಸರ್ವಜಿತ್
*(1888,1948,2008)*:ಸರ್ವಧಾರಿ
*(1889,1949,2009)*: ವಿರೋಧಿ
*(1890,1950,2010)*: ವಿಕೃತಿ
*(1891,1951,2011)*: ಖರ
*(1892,1952,2012)*: ನಂದನ
*(1893,1953,2013)*: ವಿಜಯ
*(1894,1954,2014)*: ಜಯ
*(1895,1955,2015)*: ಮನ್ಮಥ
*(1896,1956,2016)*: ದುರ್ಮುಖಿ
*(1897,1957,2017)*: ಹೇವಿಳಂಬಿ
*(1898,1958,2018)*: ವಿಳಂಬಿ
*(1899,1959,2019)*: ವಿಕಾರಿ
*(1900,1960,2020)*: ಶಾರ್ವರಿ
*(1901,1961,2021)*: ಪ್ಲವ
*(1902,1962,2022)*: ಶುಭಕೃತ
*(1903,1963,2023)*: ಶೋಭಕೃತ
*(1904,1964,2024)*: ಕ್ರೋಧಿ
*(1905,1965,2025)*: ವಿಶ್ವಾವಸು
*(1906,1966,2026)*: ಪರಾಭವ
*(1907,1967,2027)*: ಪ್ಲವಂಗ
*(1908,1968,2028)*: ಕೀಲಕ
*(1909,1969,2029)*: ಸೌಮ್ಯ
*(1910,1970,2030)*: ಸಾಧಾರಣ
*(1911,1971,2031)*: ವಿರೋಧಿಕೃತ
*(1912,1972,2032)*: ಪರಿಧಾವಿ
*(1913,1973,2033)*: ಪ್ರಮಾದ
*(1914,1974,2034)*: ಆನಂದ
*(1915,1975,2035)*: ರಾಕ್ಷಸ
*(1916,1976,2036)*: ನಳ
*(1917,1977,2037)*: ಪಿಂಗಳ
*(1918,1978,2038)*: ಕಾಳಯುಕ್ತಿ
*(1919,1979,2039)*: ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಿ
*(1920,1980,2040)*: ರೌದ್ರಿ
*(1921,1981,2041)*: ದುರ್ಮತಿ
*(1922,1982,2042)*: ದುಂದುಭಿ
*(1923,1983,2043)*: ರುಧಿರೋದ್ಗಾರಿ
*(1924,1984,2044)*: ರಕ್ತಾಕ್ಷಿ
*(1925,1985,2045)*: ಕ್ರೋಧನ
*(1926,1986,2046)*: ಅಕ್ಷಯ

28-3-2017. 5.53pm

ಹೋಪದಾ ಬ್ಯಾಡದಾ ಕೇಂಡೆ..!!

ಅಯ್ಯಾ! ಮಾರುತಿ
ಅಂದು ನೀ ಸಮಾಧಾನಿಸಿ
ಇವರ ಸಹವಾಸ
ಸಾಕು ಸಾಕೆಂದು
ಹೆಗಲನೇರಿಸಿ ಸುಯ್ಯ….ಎಂದು
ನನ್ನ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತೊಯ್ದಿದ್ದು
ಅಕಾ!
ಆಗಲೆ ವರುಷ
ಕಳೆದೋಯಿತಲ್ಲ ;
ಮತ್ತೆ ಈ ವರುಷ
ಹೋಪದಾ ಬ್ಯಾಡದಾ ಕೇಂಡೆ.

ಕುಕ್ಕುರುಗಾಲಲ್ಲಿ ಕಳಿತವ
ಚಂಗನೆ ನೆಗೆದೆದ್ದ
ತಲೆ ಕೆರೆದು ಮೂತಿ ಉಜ್ಜಿ
ಈ ರಾಮನಿಗ್ಯಾಕೆ
ಈಟೊಂದು ಪೀರುತಿ
ಹಬ್ಬ ಬಂದರೆ ಸಾಕು
ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಪ ತಯಾರಿ!!

ಅಲ್ಲಾ ಮಾರಿರೆ
ನಿಮಗೇನಾದರೂ ಗ್ಯಾನ ಇತ್ತಾ ಅಂತ ಕಂಡೆ
ಹೋಪುದು ಎಲ್ಲಿಗೆ?
ಭೂಲೋಕಕ್ಕಾ……
ಎಂತದೂ ಬ್ಯಾಡಾ
ಸುಮ್ಕಿರಿ.

ಮೊನ್ನೆ ಹೋಗಿ
ಕಂಡಕಂಡ ಬಂದೆ ಆಯ್ತಾ
ಜನ ಎಲ್ಲಾ ಬೊಬ್ಬಿಡ್ತ್ರು
ಮಳೆ ಇಲ್ಲ
ಪಾನಕ ಮಾಡೋದ್ಯಾಂಗೆ?
ಐದು ರೂಪಾಯಿ
ಮೈಲಿಗೆ ನೀರಲ್ಲೆ ಕರಡ್ತ್ರು

ಬ್ಯಾಳಿ ರೇಟು
ಗಗನಕ್ಕೆ ಹೊಯ್ದಮ್ರು
ಬಾಳಿಹಣ್ಣು ಸೌತೆಕಾಯಿ
ಮುಟ್ಟೂಕ್ಯಡಿಯಾ
ಮತ್ತಿನ್ನೆಂತಾ ಮಾಡ್ತೀರು
ನೀವೆ ಕಾಣಿ!

ಇವತ್ತಿನ ಪೇಪರ್ ಕಂಡ್ರ್ಯಾ
ಆಲೆ ಮನೆ ಬೆಲ್ಲ
ಡಬ್ಬಲ್ ರೇಟಾಯ್ತು
ಸುಮ್ನೆ ಜನ ಕೊರಗಿ ಕೊರಗಿ
ಸವಕಲಾಯ್ತಾ ಕೂಕಂಡೀರು.

ಆ ನಾಡಿಗಿಂತ
ಈ ಕಾಡೇ ವಾಸಿ
ನಾವ್ ನಿಮ್ಮಬ್ಬ ಪಸಂದಾಗಿ
ಇಲ್ಲೆ ಮಾಡ್ತೀರು
ಬಿರಿನೆ ಹೋಗಿ ಸೀತವ್ವನ
ಕರ್ಕಂಡ ಬನ್ನಿ..!!

5-3-2017. 3.59pm

ಮಲೆನಾಡಿನ ಹವ್ಯಕರಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ (ಭಾಗ -4)

ಇತ್ತ ಮನೆಯ ಯಜಮಾನ ಸ್ನಾನ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ತಂದ ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಮನೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿಟ್ಟು ತುಳಸಿ ಪ್ರೊಕ್ಷಣೆ ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಶುದ್ದಿ ಮಾಡಿ ಗಣೇಶನನ್ನು ದೇವರ ಮನೆಗೆ ತಂದು ಮೊದಲೆ ಅಣಿಗೊಳಿಸಿದ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಸಿ ಗಂಟೆ ಜಾಗಟೆಯ ನಾದದೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷತವನ್ನು ಹಾಕಿ ಗಣೇಶನ ಆಹ್ವಾನದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರ ಜನಿವಾರ, ಬೆರಳಿಗೆ ಉಂಗುರ, ಗೆಜ್ಜೆ ವಸ್ತ್ರ, ಹಾರಗಳಿಂದ ಶೃಂಗರಿಸಿ ಅರ್ಚನೆ ಅಷ್ಟೋತ್ತರ ಸಹಸ್ರನಾಮದೊಂದಿಗೆ ಪತ್ರೆಗಳು ಹೂವಿನಿಂದ ಪೂಜೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ನೈವೇಧ್ಯಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲ ತಿಂಡಿಗಳು ಅಣಿಯಾಗುವುದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮೂರು ಗಂಟೆ ದಾಟುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರ ನೈವೇದ್ಯ ಮಹಾ ಮಂಗಳಾರತಿ ಪೂಜೆಯ ಹಂತ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಒಂದೊಂದಕ್ಕೆ ಒಂದೊಂದು ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಹಾಡುಗಳು. ಊರವರೆಲ್ಲ ಒಬ್ಬರ ಮನೆಗೊಬ್ಬರು ಹೋಗಿ ಪೂಜೆ ಮುಗಿಸಿ ಹೂವು, ತೀರ್ಥ, ದಕ್ಷಿಣೆ, ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯ ಪ್ರಸಾದ ಪಡೆದು ಪಟಾಕಿ ಹೊಡೆಯುವ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಊಟ ಅಂದರೆ ಪಳಹಾರ ಮಾಡುವುದು ಐದು ಗಂಟೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ನಿಯಮ ಇವತ್ತಿಗೂ ಹವ್ಯಕರ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

ಕೆಲವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗಣಹೋಮ, ಸತ್ಯ ಗಣಪತಿ ಕಥೆ ಮಾಡುವುದಿದ್ದರೆ ಪುರೋಹಿತರನ್ನು ಕರೆದು ಪೂಜೆ ಮಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಸಾಯಂಕಾಲ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ಮನೆ ಮಂದಿಯೆಲ್ಲ ಕೂತು ಪೀಯಾನೊ, ತಾಳ ಭಾರಿಸುತ್ತ ಗಣೇಶನ ಭಜನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು‌. ಆ ದಿನ ಚಂದ್ರನನ್ನು ನೋಡಬಾರದು ಅಪವಾದ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಲು ಬಿಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತೆ ತುಪ್ಪದ ದೀಪ, ಮಂಗಳಾರತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ನಮಸ್ಕಾರ ಶಕ್ತಿಯಿರುವ ನಾವೆಲ್ಲ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು‌. ಇದು ಮೊದಲಿಂದ ಬಂದ ನಿಯಮ.

ಇನ್ನು ಮಾರನೆಯ ದಿನ ಇಲಿ ಪಂಚಮಿ. ಆ ದಿನ ಕೂಡ ಗಣೇಶನ ನೈವೇಧ್ಯಕ್ಕೆ ಪಂಚ ಭಕ್ಷ ಆಗಬೇಕು. ಇದಲ್ಲದೆ ಅನ್ನ, ಚಿತ್ರಾನ್ನ, ಹಾಲು ಮೊಸರು ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದ ಭಕ್ಷಗಳ ನೈವೇದ್ಯಕ್ಕೆ ಅಣಿಗೊಳಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ನಂತರ ಪೂಜೆ ಮಂಗಳಾರತಿ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಆ ದಿನ ಅಡಿಗೆಯ ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ಅಂದರೆ ಹವ್ಯಕರಲ್ಲಿ ಅನ್ನ ಮುಸುರೆ ಅನ್ನುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಯಾವುದೆ ಉಪವಾಸದ ದಿನ ಅಥವಾ ದಿನ ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆಗಿಂತ ಮೊದಲು ಅನ್ನವನ್ನು ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲ. ಚೌತಿ ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಅನ್ನವನ್ನು ನೈವೇದ್ಯಕ್ಕೆಂದು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಹಿರಿಯರು ಆ ದಿನ ಅನ್ನವನ್ನು ಊಟ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅನ್ನವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಕೈ ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇನ್ನು ದೇವರಿಗೆ ಅನ್ನವನ್ನು ನೈವೇದ್ಯಕ್ಕೆ ಇಡುವ ಜಾಗಕ್ಕೆ ನೀರು ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಿ ಬೆರಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಸ್ತಿಕ್ ಚಿನ್ನೆ ಬರೆದು ಅಲ್ಲಿ ಅನ್ನದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಬಾಳೆ ಎಲೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಇಡಬೇಕು. ನೈವೇದ್ಯಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಕ್ಷಗಳಿಗೂ ತುಪ್ಪವನ್ನು ಅಬ್ಬಿಗೆರೆ (ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ) ಮಾಡಬೇಕು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನೈವೇದ್ಯ ಭಕ್ಷಗಳಿಗೆ ತುಳಸಿ ನೀರು ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿ ಶುದ್ದ ಮಾಡಿ ಮಂತ್ರ ಹೇಳಿ ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆ ನಂತರ ದೇವರ ಪ್ರಸಾದವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನ್ನ ಇಟ್ಟ ಜಾಗ ನಂತರ ನೀರಿನಿಂದ ಒರೆಸಬೇಕು. ಅಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಅನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ. ಅನ್ನಪೂರ್ಣೆ, ಆದಿ ಶಕ್ತಿ, ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಒಂದು ಅಂಗ. ಊಟಕ್ಕೆ ಅನ್ನ ಬಡಿಸಿದಾಗ ತಿನ್ನುವ ಮೊದಲು “ಅನ್ನ ಪೂರ್ಣೆ ಸದಾ ಪೂರ್ಣೆ ಪ್ರಾಣವಲ್ಲಭೆ………..” ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳಿ ಮನದಲ್ಲೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಊಟ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇನ್ನು ಉಪನಯನವಾದ ಗಂಡಸರು, ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಊಟದೆಲೆಯ ಸುತ್ತ ನೀರನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಬೆರಳಿನಿಂದ ಹಾಕಿ ಮಂತ್ರ ಹೇಳಿ ಧರಿಸುವ ಕ್ರಮ ಮಾಡಬೇಕು‌. ಎಡಗೈಯ್ಯ ಪವಿತ್ರ ಬೆರಳು ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಇಟ್ಟು ಬಲಗೈಯ್ಯಿಂದ ಒಂದೊಂದೇ ಅನ್ನದ ಅಗುಳನ್ನು ಎಲೆಯ ಬಲಗಡೆ ಪಕ್ಕದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಸಾಲಾಗಿ ಮೇಲಿಂದ ಕೆಳಗೆ ನಾಲ್ಕು ಅಗುಳು ಇಡುತ್ತಾರೆ. “ಯಮಾಯಸ್ವಾಹಾ, ಯಮಧರ್ಮಾಯಸ್ವಾಹಾ……”
ಹೀಗೆ ಮಂತ್ರ ಹೇಳುತ್ತ ಅಗುಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಬಾಯಿಗೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಧರಿಸುವುದು ಎಂದು ಹೇಳುವುದು.

ಇದನ್ನು ನೋಡಿದ ನಾನು ನಾವ್ಯಾಕೆ ಮಾಡಬಾರದು ಹೀಗೆ ಎಂದು ಅವರು ಮಾಡುವ ಕ್ರಮ ಮಾಡಲು ಹೋಗಿ ಎಲ್ಲರ ನಗೆಪಾಟಲಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದೆ.

ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ದಿನ ಗೋವಿಗೆ ಗೋಗ್ರಾಸ ಅಂದರೆ ದೇವರಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ಆಗುವ ಮೊದಲೆ ಮಾಡಿದ ಅಡಿಗೆ ತಿಂಡಿ ಏನೆ ಇರಲಿ ಮೊದಲೆ ಜೋಡಿಸಿದ ಎರಡು ಕುಡಿಬಾಳೆ ಎಲೆಯನ್ನು ಒಂದು ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅದರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಾಕಿ ತೆಗೆದಿಡಬೇಕು. ತೀರ್ಥ ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆ ಆದ ಇದನ್ನು ಸಂಜೆ ಗೋವುಗಳಿಗೆ ತಿನ್ನಲು ಕೊಡಬೇಕು. ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಕುಂಕುಮ ಹೂ ಅಕ್ಷತೆ ಹಾಕಿ ಪಾದಕ್ಕೆ ನೀರು ಹಾಕಿ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಇನ್ನು ಪ್ರತಿ ಅಮವಾಸ್ಯೆ, ಹುಣ್ಣಿಮೆ, ಹಸು ಕರು ಹಾಕಿದಾಗ, ಮೇಯಲು ಕಳಿಸಿದ ಹಸು ಕಳೆದು.ಹೋದಾಗ, ಎಲ್ಲ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ, ಮುದುವೆ ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಊರವರೆಲ್ಲ ನಂಬಿರುವ ಚೌಡಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪದ್ದತಿ ಇಂದಿಗೂ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಚೌಡಿ ಕಟ್ಟೆಯೆಂದು ಇರುತ್ತದೆ. ಊರ ಕಾಯುವ ದೇವತೆ ಅವಳು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ. ಆದುದರಿಂದ ಈ ಹಬ್ಬದಲ್ಲೂ ಪೂಜೆ ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಗಣೇಶನನ್ನು ಕೆಲವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಿನ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ನಾಲ್ಕು ದಿನ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಅನಂತ ಚತುರ್ಧಶಿಯವರೆಗೂ ಗಣೇಶನನ್ನು ಇಟ್ಟು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲೊಂದು ಇಲ್ಲೊಂದು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವರ್ಷ ತಂದ ಗಣಪನನ್ನು ಹಾಗೆ ಇಟ್ಟು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ ತಂದ ಗಣಪನನ್ನು ನೀರಲ್ಲಿ ಬಿಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಕೂಡಾ ಈಗಲೂ ಇದೆ.

ನಮ್ಮ ಮನೆಯೂ ಕೂಡಾ ಮೊದಲು ಒಟ್ಟು ಕುಟುಂಬವಾಗಿತ್ತು. ದಾಯವಾದಿ ದೊಡ್ಡಪ್ಪನಿಂದ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲಾದಾಗ ಹಿರಿಯವರಾದ ಅವರು ಮಾತ್ರ ಗಣೇಶನನ್ನು ತಂದು ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ಸಾಕಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಮ್ಮಪ್ಪನಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಇಪ್ಪತ್ತ್ಮೂರು ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತಂತೆ. ತಾನೂ ಗಣೇಶನನ್ನು ತರುವ ಉಮೇದಿ. ಸರಿ ನನ್ನ ಅಜ್ಜಿ ಮಗನ ಹಠ ನೋಡಿ ತಂದು ಪೂಜಿಸು ಅಂದರಂತೆ. ಅಂದಿನಿಂದ ನಮ್ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಚೌತಿ ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಗಣೇಶನನ್ನು ತಂದು ಪೂಜಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತೆಂದು ಅಜ್ಜಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಮೂರನೆಯ ತಲೆ ಮಾರಿಗೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ.

ನಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಇಲಿ ಪಂಚಮಿಯ ದಿನ ಸಾಯಂಕಾಲವೆ ಗಣೇಶನನ್ನು ನೀರಿಗೆ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾರಣ ನಮಗೆ ಮನಸಿಗೆ ಬಂದ ವರ್ಷ ಗಣೇಶನನ್ನು ಇಟ್ಟು ಪೂಜಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಅಥವಾ ಒಂದು ವರ್ಷ ತಂದು ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ಮತ್ತೆ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಗಣೇಶನನ್ನು ತಂದು ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದು ಬಿಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಯಾರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅನಾದಿ ಕಾಲದಿಂದ ಗಣೇಶನನ್ನು ತಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರೊ ಅವರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಗಣೇಶನನ್ನಿಟ್ಟು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಾಗೆ ಗಣೇಶನನ್ನು ನೀರಿಗೆ ಬಿಡುವ ಪದ್ದತಿ ಕೂಡಾ ಹಿಂದಿನಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಂತೆ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು. ವಿಘ್ನ ನಿವಾರಕ, ಶಿಷ್ಟರ ರಕ್ಷಕ, ಸಕಲಕೂ ಅವನೆ ಕಾರಣ, ಸರ್ವ ಕಾರ್ಯಕೂ ಅವನಿಗೆ ಮೊದಲ ಪೂಜೆ ಇದು ಹವ್ಯಕ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ನಂಬಿಕೊಂಡಿರುವ ದೈವ ಶಕ್ತಿ. ಇಂದಿಗೂ ದೇವರ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿ ಇಲ್ಲದ ಮನೆಗಳಿಲ್ಲ. ನಂದಾ ದೀಪ, ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆ, ನೈವೇದ್ಯ ಆಗಲೇ ಬೇಕು. ಪೂಜೆ ಮಾಡದೆ ಯಾರೂ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಊಟ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಪುನಃ ಸಾಯಂಕಾಲ ಐದು ಗಂಟೆಯ ನಂತರ ಮನೆಯ ಯಜಮಾನ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಮಡಿಯುಟ್ಟು ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ಮಂತ್ರ ಹೇಳುತ್ತ ಗೌರಿ ಕಲಶದ ನೀರಿನಿಂದ ದೇವರಿಗೆ ಅಭಿಶೇಕ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗಷ್ಟೆ ಕರೆದ ಹಾಲು ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡಿ ಮಂಗಳಾರತಿ ಬೆಳಗಿ ಗಣೇಶನನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಮತ್ತು ಅದೇ ಪವಿತ್ರ ನೀರನ್ನು ಇಡೀ ಮನೆಗೆ, ಮನೆಯ ಜನರಿಗೂ ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇರುವ ಪಟಾಕಿಯೆಲ್ಲ ಹೊಡೆದು ಕುಣಿದು ಕುಪ್ಪಳಿಸುವ ಗಲಾಟೆ ನಮ್ಮದು.

ಈಗ ಗಣೇಶ ಮತ್ತು ಗೌರಿಯನ್ನು ಕಳಿಸುವ ತಯಾರಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ಬುಟ್ಞಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಪಲವಳಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದೆರಡು ಗೌರಿ ಹೂವು,ತರಕಾರಿ, ಹಣ್ಣು, ಮಾವಿನ ಎಲೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮೊದಲು ಈ ಬುಟ್ಟಿ ಹೊತ್ತ ಹಿರಿಯ ಮುತ್ತೈದೆ ಹೆಂಗಸು ಮುಂದೆ ನಡೆದರೆ ಅವಳ ಹಿಂದೆ ಗಣೇಶನನ್ನು ಹೊತ್ತ ಯಜಮಾನ ಅವರ ಹಿಂದೆ ಮನೆ ಮಂದಿ ಹೀಗೆ ಜಾಗಟೆ ಭಾರಿಸುತ್ತ ಹಾಡು ಹೇಳುತ್ತ ಊರಿನ ಎಲ್ಲರ ಮನೆಯವರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಗಣೇಶನನ್ನು ನೀರಿಗೆ ಬಿಡಲು ಊರ ಮುಂದಿನ ಕೆರೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದೆವು.

ಅಲ್ಲಿ ಮೊದಲೆ ಕೆರೆಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛ ಗೊಳಿಸಿಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಎಲ್ಲರ ಮನೆಯ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಾಲಾಗಿ ಇಟ್ಟು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹೂ ಅಕ್ಷತೆ ಎಲ್ಲರೂ ಹಾಕಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಗಣೇಶನನ್ನು ನೀರಿಗೆ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಎಲ್ಲ ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿ ಬಿಡುವಾಗ ” ಮೋರೆಯಾ ಮೋರೆಯಾ ಮಂಗಳ ಮೂರ್ತಿ ಮೋರೆಯಾ, ಗಣಪತಿ ಬಪ್ಪ ಮೋರೆಯಾ ” ಎಂದು ನಾವೆಲ್ಲ ಏರು ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರೆ ಹೆಂಗಸರ ಬಾಯಲ್ಲಂತೂ ಹಾಡು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರ ಮನದಲ್ಲಿ ದುಃಖದ ಛಾಯೆ. ಮುದ್ದಾದ ಗೌರಿ ಮನೆ ಮಗಳು. ಚಂದದ ಗಣೇಶ ನಮಗೆಲ್ಲ ಅಚ್ಚು ಮೆಚ್ಚು. ಹಬ್ಬದ ಉತ್ಸಾಹ ಇಳಿದು ಮನಸು ಭಣ ಭಣ. ಇದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೆಂಗಸರ ಹಾಡು ” ಗೌರಿ ನಡೆದಳಲ್ಲಾ ಮುದ್ದು ಬಾಲನೊಳಗೊಂಡು……….”

ಮನೆಯೊಳಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಾಗ ಏನೊ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಭಾವ. ಸುಸ್ತಾದ ದೇಹ ಆ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಬೇಗ ಊಟ ಮುಗಿಸಿ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದೆವು.

ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಗಣೇಶನಿಗೆ ಅಕ್ಷತ ಹಾಕಿ 101 ಗಣೇಶನ ದರ್ಶನ ಮಾಡುವ ಪದ್ದತಿ ಅನಾದಿ ಕಾಲದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಇದು ಪುಣ್ಯದ ಕೆಲಸವೆಂದು ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಬ್ಬದ ಮಾರನೆ ದಿನದಿಂದ ಯಾರೆ ಮನೆಗೆ ಬರಲಿ ಚಕ್ಕುಲಿ, ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ತುಪ್ಪ ಹಾಕಿ ತಿನ್ನಲು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇನ್ನು ಪರಿಚಯದವರ ಮನೆಗೆ, ನೆಂಟರಮನೆಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಈ ಎರಡೂ ಭಕ್ಷಗಳನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ಒಯ್ಯಬೇಕು.

ಮಾರನೆ ದಿನ ಕೂಡಾ ಶಾಲೆಗೆ ರಜೆ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಹಳ್ಳಿಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲೆ ಹಾಗೆ. ಆ ಊರಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ರಜೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಗೊತ್ತು ಶಾಲೆ ಇದ್ದರೂ ಮಾಸ್ತರೊಬ್ಬರೆ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾಗಿತ್ತದೆಂದು! ನಮ್ಮೂರ ಹುಡುಗ ಹುಡುಗಿಯರ ಗುಂಪೆಲ್ಲ ಸೇರಿ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲ ಹತ್ತಿರದ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಿನ ಇಡುವ ಗಣೇಶನನ್ನು ನೋಡಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಆಗೆಲ್ಲ ಯಾರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಸ್ತಿ ದಿನ ಗಣೇಶನನ್ನು ಇಡುತ್ತಾರೊ ಅವರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಜೃಂಭಣೆಯ ಮಂಟಪ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದರು. ಚಕ್ರ, ಕಾರಂಜಿ, ಬೊಂಬೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲ ಬ್ಯಾಟರಿ ಶೆಲ್ಲಿನಿಂದ ಅವುಗಳು ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾತ್ರಿ ಭಜನೆ, ಭಾಗವತರಿಂದ ಅಹೋರಾತ್ರಿ ಹರಿಕಥೆ, ನೃತ್ಯ ಕಾರ್ಯ ಕ್ರಮ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಕತ್ತಲೆಯಾದರೆ ಅಲ್ಲೆ ಯಾರ ಮನೆಯಲ್ಲಾದರೂ ಉಳಿದು ಮತ್ತೆ ಒಂದಷ್ಟು ಗಣೇಶನನ್ನು ನೋಡಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಹೋದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಗಣೇಶನಿಗೆ ಅಕ್ಷತ ಹಾಕಿ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಸು ಮಾಡು ದೇವರೆ!!

ಹಬ್ಬ ಕಳೆದು ಮತ್ತೆ ಹೆಗಲಿಗೇರಿದ ಪಾಟೀಚೀಲದೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಉತ್ಸಾಹದಲ್ಲಿ ಶಾಲೆ ಕಡೆಗೆ ನಮ್ಮ ಓಟ, ಆಟ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನ, ಮನಸೊ ಇಚ್ಛೆ ಗೆಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಹಬ್ಬದ ಕ್ಷಣಗಳ ಮೆಲುಕು ಹಾಕುತ್ತ ಡಬ್ಬದಲ್ಲಿಯ ಹಬ್ಬದ ತಿಂಡಿ ತಿನ್ನೋದಂತೂ ಸಖತ್ ಗಮ್ಮತ್ತೆ ಗಮ್ಮತ್ತು.

ಈಗ ಕಾಲ ಸರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವ ಆಚರಣೆ ಇಂದಿಗೂ ಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನಂತೆ ಗಣಪತಿ ತಂದು ವಿಜೃಂಭಣೆಯ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗದಿದ್ದವರು ಉಧ್ಯಾಪನೆಯ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ದಾನ ಕೊಟ್ಟು ಗಣೇಶನನ್ನು ತರುವ ರೂಢಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಮೃತ್ಯುಕೆ ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ಆದ ನಂತರ ಅದೇ ದಿನ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಆಗಿನ ಹಬ್ಬದ ಸಡಗರ ಈಗ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ. ಒಟ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿವೆ. ದೇಶ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋದವರು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ವಾಸಿಸುವ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಮದುವೆಗೆ ಹೆಣ್ಣು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ವ್ಯವಸಾಯ ಮಾಡಲು ಕೆಲಸದವರ ಕೊರತೆ ತುಂಬಾ ಇದೆ. ವಯಸ್ಸಾದ ಹವ್ಯಕರ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಇಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಸಮಸ್ಯೆ ಆಗಿಯೆ ಉಳಿದಿದೆ.

ಗತ ಕಾಲದ ವೈಭವ ನಶಿಸುತ್ತಿದೆ. ನೆನಪಿಗಷ್ಟೇ ಇರುವ ಆಯಿ, ನೆನಪಾದ ಆ ಕಾಲ ಇನ್ನೆಲ್ಲಿ!!

ಮುಗಿಯಿತು.
28-2-2017. 3.08pm

ಮಲೆನಾಡಿನ ಹವ್ಯಕರಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ (ಭಾಗ -3)

ಇಲ್ಲಿಂದಲೆ ಶುರು ಊರವರು ತಮ್ಮ ಮನೆಯದೆ ಹಬ್ಬ ಎನ್ನುವಂತೆ ಒಂದಾಗಿ ಹಬ್ಬ ಮಾಡುವ ರೀತಿ. ಹಬ್ಬದ ಸಡಗರಕೆ ಏನೇನೆಲ್ಲಾ ಬೇಕೊ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಹೆಂಗಳೆಯರು ಹಾಡು ಹಸೆ(ರಂಗೋಲಿ) ಹೊಸದಾಗಿ ಕಲಿತು ಪೂರ್ವ ತಯಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ವಿಜೃಂಭಣೆಯ ಮಂಗಳಾರತಿಗೆ ಆರತಿ ತಟ್ಟೆ ರೆಡಿ ಮಾಡಲು ಊರ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿ, ಹೂವಿನ ಆರತಿ, ಕುಂಕುಮದ ಆರತಿ, ಅರಿಶಿನದ ಆರತಿ, ರಂಗೋಲಿ ಆರತಿ, ಧಾನ್ಯದ ಆರತಿ ಹೀಗೆ ಒಂದು ತಿಳುವಾದ ಸಣ್ಣ ಕಡ್ಡಿಗೆ ಹತ್ತಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ತಿಳು ಬೆಲ್ಲದಲ್ಲಿ ತಾಮ್ರ ಅಥವಾ ಹಿತ್ತಾಳೆಯ ತಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಹುಂಡಿಟ್ಟು ಬಿಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದರ ಮೇಲೆ ಬೇಕಾದ ಪುಡಿ ಉದುರಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ತಟ್ಟೆ ಡಬ್ಬಾಕಿ ಎತ್ತಿದರೆ ಚಿತ್ರ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಹಿತ್ತಾಳೆ ದೀಪಗಳ ಆರತಿನೂ ಜೊತೆಗಿಟ್ಟು ಎಣ್ಣೆ ಬತ್ತಿ ಹಾಕಿ ಆರತಿಗೆ ಅಣಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಕೌಶಲ್ಯ ಊರವರೆಲ್ಲರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಹೊಗಳಿಕೆ. ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆ, ಕೈ ಕಾಲುಗಳಿಗೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡ ಮದರಂಗಿ ರಂಗು , ಉದ್ದದ ಜಡೆಗೆ ಹೂವಿನ ದಂಡೆ, ಆಭರಣ ತೊಟ್ಟು ಅತ್ತಿಂದಿತ್ತ ಇತ್ತಿಂದತ್ತ ಓಡಾಡುತ್ತ ಮನೆಗೆ ಹಬ್ಬದ ಕಳೆ ಕಟ್ಟುವುದು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಂದ. ಹೆಣ್ಣಿದ್ದರೇನೆ ಹಬ್ಬ ಚಂದ ಹಿರಿಯರ ಮಾತು.
ತದಿಗೆ ದಿನ ಗೌರಿ ಹಬ್ಬ. ಗೌರಿ ಬಾಗಿನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕುಡಿ ಬಾಳೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿ, ತೆಂಗಿನ ಕಾಯಿ, ಕೆಂಪು ಕೊಳ್ ನೂಲು, ಹಣಿಗೆ, ಕನ್ನಡಿ ಬ್ಲೌಸ್ ಪೀಸ್, ವೀಳ್ಳೆದೆಲೆ ಅಡಿಕೆ,ಹಣ,ಹಸಿರು ಬಳೆ,ಕರಿಮಣಿ,ಬಾಳೆ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಹೂವು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಗೌರಿ ತಂಬಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿ ಮೇಲೆ ಐದು ಎಲೆ ಇರುವ ಮಾವಿನ ಎಲೆ ಬೊಂಚು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಹೂವು , ಗೆಜ್ಜೆ ವಸ್ತ್ರ ಇಟ್ಟು ಪೂಜೆಗೆ ಅಣಿಗೊಳಿಸುವುದು ಹೆಂಗಸರ ಕೆಲಸ. ಬುಟ್ಟಿ ತುಂಬ ಹೂವು ಹಣ್ಣು ಕಾಯಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಬಣ್ಣದ ರಂಗೋಲಿ, ವಿಧ ವಿಧ ಎಣ್ಣೆಯ ದೀಪ ನೋಡುವ ಕಣ್ಣು, ಮನಸು ಮಂತ್ರ ಮುಗ್ದ.

ಮನೆಯ ಯಜಮಾನನಿಂದ ದೇವಿಯ ಆಹ್ವಾನದ ಮಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಹೆಂಗಸರ ಹಾಡಿನೊಂದಿಗೆ ಜಾಗಟೆಯ ನಾದದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳಾರತಿ ನೆರವೇರುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ದಿನ ನೈವೇದ್ಯಕ್ಕೆ ಲಡ್ಡಿಗೆ (ಕಡಲೆ ಹಿಟ್ಟು ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಜರಡಿ ಮಾಡಿ ಬೇಯಿಸಿ ಬೆಲ್ಲದ ಪಾಕದಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಮಾಡಿದ ಖಾಧ್ಯ) ಕೂಸುಂಬರಿ, ಪಾಯಸ, ಹಾಲು, ಮೊಸರು ಇಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ಮನೆಯಲ್ಲಿಯ ಹೆಂಗಸರು ಅರಿಶಿನ ಕುಂಕುಮ ಹೂ ಅಕ್ಷತ ದೂರಿಂದ ಹಾಕಿ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹವ್ಯಕರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನಾದಿಕಾಲದಿಂದಲೂ ದೇವರ ಪೀಠದಲ್ಲಿ “ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ” ಇಟ್ಟು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ತುಂಬಾ ಮಡಿಯಿಂದ ದೇವರ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹಿಷ್ಟೆಯಾಗುವ ಹೆಂಗಸರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಪೂಜೆ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಅಭಿಷೇಕ, ನೈವೇದ್ಯ ಗಂಡಸರು ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಂಗಸರು ದೇವರ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಮಂತ್ರ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ದೇವರ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಬಹಿಷ್ಟೆಯಾದಾಗ ಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಇರುತ್ತಾರೆ.

ಗೌರಿ ಗಣೇಶ ಹಬ್ಬ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಪೂಜೆಗೆ ಇಟ್ಟ ಬಾಗಿನವನ್ನು ತಾಯಿಗೆ ಗೌರಿ ಬಾಗಿನ ಅಂತ ಮನೆಯ ಹೆಂಗಸು ಎತ್ತಿಡಬೇಕು. ತವರಿಗೆ ಹೋದಾಗ ತಾಯಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು. ಒಟ್ಟು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೆಂಗಸರಿದ್ದರೆ ಅಷ್ಟೂ ಹೆಂಗಸರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ತವರಿಗೆ ತಾಯಿ ಬಾಗಿನವೆಂದು ಪೂಜೆಯ ಮೊದಲೆ ಅಣಿಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಊರ ಹೆಂಗಸರನ್ನು ಕರೆದು ಗೌರಿ ಬಾಗಿನ ಕೊಡುವ ಪದ್ದತಿ ಇತ್ತು. ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕುಂಕುಮ ಹಚ್ಚಿ ದುಡ್ಡು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ಮಾರನೆ ದಿನ ಚೌತಿ ಹಬ್ಬ. ಈ ದಿನ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವವೆ ಮನೆ ಮಂದಿಯೆಲ್ಲ ಎದ್ದು ನಿತ್ಯ ಕರ್ಮ ಮುಗಿಸಿ ಮನೆಯ ಹಿತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಗರಿಕೆ ಹುಡುಕಿ ಕನಿಷ್ಟ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದಾದರೂ ಕೊಯ್ದು ದೇವರ ಮುಂದಿಟ್ಟು ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಚಹಾ, ಉಪ್ಪಿಟ್ಟು ಅಥವಾ ಅವಲಕ್ಕಿ ಉಪಹಾರ.

ಗಣೇಶನಿಗೆ ತಿಂಡಿ ನೈವೇದ್ಯಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ಅಂದರೂ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಬಗೆಯದು ಆಗಲೇ ಬೇಕು.ನಿಖರವಾಗಿಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತಿಂಡಿ ಅಂದರೆ ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯ,ಸುಟ್ಟೇವು,ಬೇಸನ್ ಲಾಡು,ಶೇವು,ಅಕ್ಕಿ ವಡೆ,ಮುಳಕಾ, ಚಕ್ಕುಲಿ,ಕೋಡುಬಳೆ,ಎಳ್ಳುಂಡೆ,ಮೋದಕ,ಕರ್ಜಿಕಾಯಿ,ಉದ್ದಿನ ಕಡುಬು, ಸೂಳ್ಗಡುಬು,ಲಡ್ಡಿಗೆ, ವಿಧ ವಿಧವಾದ ಲಾಡುಗಳು,ಪಾಯಸ,ಶಂಕರ್ಪೊಳೆ,ಪೂರಿ,ಅತ್ತಿರಸ,ಕಾಯಿ ಹಲವ, ಹೋಳಿಗೆ, ಕಡಲೆ ಬೇಳೆ ಅಂಬೋಡೆ ಇತ್ಯಾದಿ. ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲ ತಿಂಡಿಗಳೂ ಅದೆ ದಿನ ಮಾಡಬೇಕು ಮಡಿಯಲ್ಲಿ.

ವಿಶೇಷ ಅಂದರೆ ಈ ಪಂಚ ಕಜ್ಜಾಯ ಮಾಡುವ ರೀತಿ ಅಮೋಘ.

ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಇಡಿ ಕಡಲೆ ಮೊದಲ ದಿನವೆ ತಲೆ ತಲಾಂತರದಿಂದ ಇಂತಿಷ್ಟೆ ಪಾವು ಮಾಡಬೇಕೆಂದಿರುವುದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ಅಳೆದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರೆಗೆ ಹಾಕಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಮಡಿ ಬಟ್ಟೆ ಉಟ್ಟು ಕಡಲೆ ತೊಳೆದು ಬೆತ್ತದ ಬುಟ್ಟಿಗೆ ಸುರಿದಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆರಿದ ನಂತರ ದೊಡ್ಡ ಬಾಣಲೆಯಲ್ಲಿ ಹುರಿದು ಬೀಸುವ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ನುಣ್ಣಗೆ ಪುಡಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಎಲ್ಲವೂ ಮಡಿ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಮುಟ್ಟುವಂತಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಸೇರು, ಪಾವು ಅಳತೆಯ ಸಾಮಾನು, ತೂಕ ಇಲ್ಲ.

ಇದಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಬೆಲ್ಲ ಬಿಳಿ ನೀರು ಬೆಲ್ಲವೆ ಆಗಬೇಕು. ಈ ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ಅಳತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ದೊಡ್ಡ ತಾಮ್ರದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕುದಿಯಲು ಇಟ್ಟು , ಚಿಕ್ಕ ತಟ್ಟೆಯ ನೀರಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕುದಿಯುವ ಬೆಲ್ಲ ಹಾಕಿ ಟಣ್ ಎಂದು ಶಬ್ದ ಬರುವ ಹದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಂದು ಹದಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಕುದಿಯುವ ಬೆಲ್ಲ ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯ ಮಾಡಲೆಂದೇ ಮರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ದೋಣಿಯಾಕಾರದ ಮರಿಗೆಗೆ ಹಾಕಿಟ್ಟ ಕಡಲೆ ಪುಡಿಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಒಬ್ಬರು ಹಾಕಿದಂತೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಮರದ ಸೌಟಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುತ್ತ ಬರುತ್ತಾರೆ‌ ಇದಕ್ಕೆ ಯಳ್ಳು ಏಲಕ್ಕಿ, ಕೊಬ್ಬರಿ ತುರಿಯನ್ನೂ ಮೊದಲೆ ಕಲೆಸಲಾಗಿದ್ದು ತಕ್ಷಣ ಬಿಸಿ ಇರುವಾಗಲೆ ದೊಡ್ಡ ಸುಲಿದ ತೆಂಗಿನ ಕಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ಗಂಟಾಗದಂತೆ ಆಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯ ಹುಡಿ ಆಯಿತೆಂದರೆ ಗಣೇಶ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಅನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆ. ಎಲ್ಲರ ಮೊಗದಲ್ಲಿ ಖುಷಿ. ಉಂಡೆ ಉಂಡೆ ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯವಾದರೆ ಗಣಪನಿಗೆ ನಾವು ಮಾಡಿದ ಹಬ್ಬ ಯಾಕೊ ಸರಿ ಬರಲಿಲ್ಲ ಈ ಸಾರಿ. ಹೀಗೆ ಬಲವಾದ ನಂಬಿಕೆ ಹಳ್ಳಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಗಣೇಶನಿಗೆ ಕಪ್ಪ ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ ಮೊದಲೆ ದೇವರ ಮುಂದೆ “ಮಹಾ ಗಣಪತಿ ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯ ಹುಡಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡು” ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡು ತೆಂಗಿನ ಕಾಯಿ ತೆಗೆದಿಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ಮುಂದುವರಿಯುವುದು (ಭಾಗ -4)ರಲ್ಲಿ.